ƯỚC GÌ CÓ VẠN NGÔI NHÀ LỚN
1। Bão Durian đã gây thiệt hại nặng nề cho 12 tỉnh thành khu vực Nam bộ. Trong đó, huyện Bình Đại tỉnh Bến Tre quê tôi là địa phương bị nặng nhất.
Từ Rạch Miễu về Bình Đại, đi trên tỉnh lộ ĐT 883, đoạn từ Châu Thành về An Hóa đã có những dấu hiệu cho thấy bão từng đi qua. Sang bên kia cầu An Hóa, thuộc cù lao An Hóa thì cảnh tượng bắt đầu khác nhiều. Nhiều ngôi nhà nằm ven bờ sông bị tốc mái, nằm trơ sườn. Những hàng nghiêng ngả chẳng khác gì dáng đứng Bến Tre sau cơn bão lịch sử. Từ An Hóa về thị trấn Bình Đại khoảng 30km, càng đi càng có nhiều hình ảnh xơ xác, tiêu điều. Qua Châu Hưng, Phú Thuận, Phú Vang, Vang Quới…, nhiều cánh đồng lúa vừa chín tới bị gió xô ngã nằm rạp dưới ruộng, những mái nhà tre lá bị tốc mái hoặc bị kéo sập nắm ngổn ngang. Từ Thới Lai đến Định Trung, Bình Thới, rồi đến thị trấn Bình Đại, hoang cảnh thật tiêu điều. Những cây dừa bị gió xô đẩy giờ trở nên rũ rượi, cành lá gần như bị dồn về một phía theo chiều từ đông sang tây (chiều của bão). Những hàng chuối nghiêng ngả, số còn đứng được thì lá đã rách bươm như thể người ta xé để làm… phất trần vậy. Những bụi tre dẻo dai gan lì là vậy nhưng cũng xiêu vẹo, lá bị gió làm dập và gãy khô luôn trên cành nom như bị hơ lửa. Nhiều loại cây vốn rất dẻo và có rễ ăn sâu như duối, me, xoan… thì bị bật gốc, gãy ngọn. Dừa nước vốn được trông cậy để có lá lợp nhà thì cũng te tua, chỉ còn lại cọng lá.
Từ thị trấn về Đại Hòa Lộc, Thạnh Trị, Thạnh Phước…, đâu đâu cũng thấy cảnh đổ nát. Những nhà ven đường, mười phần thì sập đến ba bốn, ba bốn phần khác bị tốc mái, bung cửa. Tôn ximăng dày và nặng thế nhưng bị dỡ lên từng tấm rồi được gió cuốn xa hàng chục mét, rơi xuống bể ngấu như bánh tráng; tôn kẽm thì bị xé rách ngọt như người ta xé giấy. Ngay sau bão, mọi tuyến đường trong khu vực bão đi qua đều bị tắc do cây đổ, nhà sập, trụ điện gãy, tôn ngói bể nằm đầy đường.
2। Có lẽ quá bất ngờ và chưa có kinh nghiệm xử lý, bản thân gia đình các cán bộ địa phương cũng chịu nhiều thiệt hại trong bão, nên nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống chưa được chính quyền địa phương giải quyết kịp thời và có hiệu quả. Đó là việc chậm trễ ghi nhận tình trạng thiệt hại nhà cửa và tài sản của người dân. Đó là việc chậm hỗ trợ lương thực thực phẩm cho nhân dân khi hầu hết gạo dự trữ của từng gia đình đều bị ướt. Đó là việc để tình trạng đầu cơ một số nhu yếu phẩm và nâng giá cao gấp nhiều lần so với trước… Một việc đi thăm hỏi người dân cũng không thực hiện tốt.
Bên cạnh đó, sự thiếu hợp lý trong phân phối các hàng và tiền cứu trợ cũng đã gây ra nhiều phản ứng. Vì khó khăn, ai cũng muốn được giúp trước nhưng hàng cứu trợ thì có hạn, chỉ một số người được giúp; người được giúp trước có khi nhận được hàng hóa ít giá trị hơn người được giúp sau (do các đơn vị cứu trợ khác nhau) làm nhân dân rất bức xúc. Đặc biệt, một số cán bộ địa phương đã không công tâm, minh bạch trong việc phân phối hàng cứu trợ cũng làm bà con thêm ta thán.
Bên cạnh đó, ngay hôm sau ngãy bão, một cơn mưa lớn đã đổ xuống vùng bão, khiến nhiều gia đình không có chỗ trú thân, đồ đạc bị hư hỏng thêm. Trong vài ngày sau bão lại có thêm thông tin về bão số 10 (bão Utor) sẽ đổ bộ vào miền Nam cũng làm người dân hoang mang. Có sống cùng cảnh màn trời chiếu đất với bà con trong cảnh những ngày cuối năm lạnh lẽo mới thấu được cảnh vất vả của bà con vùng bão. Lòng càng thương bà con mình ở miền Trung mỗi năm chịu vài ba cơn bão nhưng vẫn lạc quan, bởi sự chịu đựng thật kiên cường!
3। Nhà thơ Đỗ Phủ (712 – 770), một trong những người góp phần làm phát triển rực rỡ nền thi ca ở nhà Đường (Trung Quốc) từng có tâm sự buồn bã về cảnh nhà bị giông bão làm tốc mái, qua bài Mao ốc vi thu phong sở phá ca (Mái tranh bị gió thu thổi vỡ). Bài thơ không miêu tả quang cảnh một vùng đất nào cụ thể bị giông bão mà chỉ nêu tâm sự của riêng mình khi mái nhà tranh bị hư hại.
Tháng tám mùa thu gió thổi lồng
Tranh mái nhà ta bốc sạch không
Tranh bay rải rác ven sông ấy
Cái mắc cành cao, cái giữa dòng…
Chăn vải lâu năm lạnh như sắt
Con thơ nằm hỗn đạp rách toang
Nhà dột đầu giường đều ướt sũng…
Từ ngày loạn lạc sinh ít ngủ
Mưa đêm dày hạt mãi chưa tan…
Hẳn đó cũng là tâm sự của nhiều người khác cùng cảnh ngộ. Buồn hơn, trong cảnh tượng đó, còn có sự thiếu gắn bó, chia sẻ của cộng đồng:
Xóm nam lũ trẻ khinh già yếu
Nỡ cướp liền tay trước mặt ta
Ôm tranh chúng chạy vội về nhà
Khản tiếng rát hầu đành chịu mất
Quay về vịn gậy thở than hoài…
Nhưng nhà thơ không chỉ thở than hay lo lắng cho riêng hoàn cảnh của mình. Cuối bài thơ, nhà thơ đã nêu lên một mơ ước:
Ước gì có vạn ngôi nhà lớn
Để khắp nhân gian khỏi lạnh lùng.
Từ nỗi niềm riêng tư, nhà thơ đã nghĩ đến hoàn cảnh của muôn vạn người khác. Chỉ mấy câu này thôi, tư tưởng nhân văn và giá trị của bài thơ đã được tôn lên một tầm cao mới.
4। Tôi cũng học người xưa. Ước gì có ngàn ngôi nhà lớn hay vạn ngôi nhà nhỏ nhưng vững chãi để những bà con ở vùng bão, không chỉ ở quê tôi, mà ở khắp đất nước, có được nơi trú chân trong những ngày bão giông lạnh lẽo.
Nhưng có lẽ, cùng với “ngôi nhà mơ ước” ấy, bà con chịu thiên tai còn rất cần những tấm lòng sẻ chia, giúp đỡ của đồng bào trong cả nước và của chính quyền các cấp. Có vậy, sự lạnh lẽo của gió giông sẽ vơi đi bởi sự ấm ấp của tình người!
Tháng 12-2006, sau cơn bão Durian ở một số tỉnh miền Nam
1। Bão Durian đã gây thiệt hại nặng nề cho 12 tỉnh thành khu vực Nam bộ. Trong đó, huyện Bình Đại tỉnh Bến Tre quê tôi là địa phương bị nặng nhất.
Từ Rạch Miễu về Bình Đại, đi trên tỉnh lộ ĐT 883, đoạn từ Châu Thành về An Hóa đã có những dấu hiệu cho thấy bão từng đi qua. Sang bên kia cầu An Hóa, thuộc cù lao An Hóa thì cảnh tượng bắt đầu khác nhiều. Nhiều ngôi nhà nằm ven bờ sông bị tốc mái, nằm trơ sườn. Những hàng nghiêng ngả chẳng khác gì dáng đứng Bến Tre sau cơn bão lịch sử. Từ An Hóa về thị trấn Bình Đại khoảng 30km, càng đi càng có nhiều hình ảnh xơ xác, tiêu điều. Qua Châu Hưng, Phú Thuận, Phú Vang, Vang Quới…, nhiều cánh đồng lúa vừa chín tới bị gió xô ngã nằm rạp dưới ruộng, những mái nhà tre lá bị tốc mái hoặc bị kéo sập nắm ngổn ngang. Từ Thới Lai đến Định Trung, Bình Thới, rồi đến thị trấn Bình Đại, hoang cảnh thật tiêu điều. Những cây dừa bị gió xô đẩy giờ trở nên rũ rượi, cành lá gần như bị dồn về một phía theo chiều từ đông sang tây (chiều của bão). Những hàng chuối nghiêng ngả, số còn đứng được thì lá đã rách bươm như thể người ta xé để làm… phất trần vậy. Những bụi tre dẻo dai gan lì là vậy nhưng cũng xiêu vẹo, lá bị gió làm dập và gãy khô luôn trên cành nom như bị hơ lửa. Nhiều loại cây vốn rất dẻo và có rễ ăn sâu như duối, me, xoan… thì bị bật gốc, gãy ngọn. Dừa nước vốn được trông cậy để có lá lợp nhà thì cũng te tua, chỉ còn lại cọng lá.
Từ thị trấn về Đại Hòa Lộc, Thạnh Trị, Thạnh Phước…, đâu đâu cũng thấy cảnh đổ nát. Những nhà ven đường, mười phần thì sập đến ba bốn, ba bốn phần khác bị tốc mái, bung cửa. Tôn ximăng dày và nặng thế nhưng bị dỡ lên từng tấm rồi được gió cuốn xa hàng chục mét, rơi xuống bể ngấu như bánh tráng; tôn kẽm thì bị xé rách ngọt như người ta xé giấy. Ngay sau bão, mọi tuyến đường trong khu vực bão đi qua đều bị tắc do cây đổ, nhà sập, trụ điện gãy, tôn ngói bể nằm đầy đường.
2। Có lẽ quá bất ngờ và chưa có kinh nghiệm xử lý, bản thân gia đình các cán bộ địa phương cũng chịu nhiều thiệt hại trong bão, nên nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống chưa được chính quyền địa phương giải quyết kịp thời và có hiệu quả. Đó là việc chậm trễ ghi nhận tình trạng thiệt hại nhà cửa và tài sản của người dân. Đó là việc chậm hỗ trợ lương thực thực phẩm cho nhân dân khi hầu hết gạo dự trữ của từng gia đình đều bị ướt. Đó là việc để tình trạng đầu cơ một số nhu yếu phẩm và nâng giá cao gấp nhiều lần so với trước… Một việc đi thăm hỏi người dân cũng không thực hiện tốt.
Bên cạnh đó, sự thiếu hợp lý trong phân phối các hàng và tiền cứu trợ cũng đã gây ra nhiều phản ứng. Vì khó khăn, ai cũng muốn được giúp trước nhưng hàng cứu trợ thì có hạn, chỉ một số người được giúp; người được giúp trước có khi nhận được hàng hóa ít giá trị hơn người được giúp sau (do các đơn vị cứu trợ khác nhau) làm nhân dân rất bức xúc. Đặc biệt, một số cán bộ địa phương đã không công tâm, minh bạch trong việc phân phối hàng cứu trợ cũng làm bà con thêm ta thán.
Bên cạnh đó, ngay hôm sau ngãy bão, một cơn mưa lớn đã đổ xuống vùng bão, khiến nhiều gia đình không có chỗ trú thân, đồ đạc bị hư hỏng thêm. Trong vài ngày sau bão lại có thêm thông tin về bão số 10 (bão Utor) sẽ đổ bộ vào miền Nam cũng làm người dân hoang mang. Có sống cùng cảnh màn trời chiếu đất với bà con trong cảnh những ngày cuối năm lạnh lẽo mới thấu được cảnh vất vả của bà con vùng bão. Lòng càng thương bà con mình ở miền Trung mỗi năm chịu vài ba cơn bão nhưng vẫn lạc quan, bởi sự chịu đựng thật kiên cường!
3। Nhà thơ Đỗ Phủ (712 – 770), một trong những người góp phần làm phát triển rực rỡ nền thi ca ở nhà Đường (Trung Quốc) từng có tâm sự buồn bã về cảnh nhà bị giông bão làm tốc mái, qua bài Mao ốc vi thu phong sở phá ca (Mái tranh bị gió thu thổi vỡ). Bài thơ không miêu tả quang cảnh một vùng đất nào cụ thể bị giông bão mà chỉ nêu tâm sự của riêng mình khi mái nhà tranh bị hư hại.
Tháng tám mùa thu gió thổi lồng
Tranh mái nhà ta bốc sạch không
Tranh bay rải rác ven sông ấy
Cái mắc cành cao, cái giữa dòng…
Chăn vải lâu năm lạnh như sắt
Con thơ nằm hỗn đạp rách toang
Nhà dột đầu giường đều ướt sũng…
Từ ngày loạn lạc sinh ít ngủ
Mưa đêm dày hạt mãi chưa tan…
Hẳn đó cũng là tâm sự của nhiều người khác cùng cảnh ngộ. Buồn hơn, trong cảnh tượng đó, còn có sự thiếu gắn bó, chia sẻ của cộng đồng:
Xóm nam lũ trẻ khinh già yếu
Nỡ cướp liền tay trước mặt ta
Ôm tranh chúng chạy vội về nhà
Khản tiếng rát hầu đành chịu mất
Quay về vịn gậy thở than hoài…
Nhưng nhà thơ không chỉ thở than hay lo lắng cho riêng hoàn cảnh của mình. Cuối bài thơ, nhà thơ đã nêu lên một mơ ước:
Ước gì có vạn ngôi nhà lớn
Để khắp nhân gian khỏi lạnh lùng.
Từ nỗi niềm riêng tư, nhà thơ đã nghĩ đến hoàn cảnh của muôn vạn người khác. Chỉ mấy câu này thôi, tư tưởng nhân văn và giá trị của bài thơ đã được tôn lên một tầm cao mới.
4। Tôi cũng học người xưa. Ước gì có ngàn ngôi nhà lớn hay vạn ngôi nhà nhỏ nhưng vững chãi để những bà con ở vùng bão, không chỉ ở quê tôi, mà ở khắp đất nước, có được nơi trú chân trong những ngày bão giông lạnh lẽo.
Nhưng có lẽ, cùng với “ngôi nhà mơ ước” ấy, bà con chịu thiên tai còn rất cần những tấm lòng sẻ chia, giúp đỡ của đồng bào trong cả nước và của chính quyền các cấp. Có vậy, sự lạnh lẽo của gió giông sẽ vơi đi bởi sự ấm ấp của tình người!
Tháng 12-2006, sau cơn bão Durian ở một số tỉnh miền Nam
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét