Nhân đọc Những người khốn khổ:
NHỮNG BÚP BÊ KHÔNG CHỈ CHO NGÀY 1-6
Những người khốn khổ là tác phẩm lớn nhất và có giá trị nhất trong sự nghiệp văn chương của Victor Hugo. Tác phẩm ca ngợi đạo đức cao cả của nhân dân lao động, ca ngợi tự do dân chủ, chống cường quyền, áp bức, bóc lột. Qua đó, tác giả bày tỏ lòng thương cảm sâu sắc đối với những con người bị xã hội chà đạp, lòng tin vào tâm hồn cao thượng của họ.
Như chúng ta đã biết, Phăngtin vì lỡ lầm và túng bấn phải gởi con để về quê kiếm việc làm. Nhưng giao đứa con gái yêu quý cho vợ chồng Tênacdiê chẳng khác nào “giao trứng cho ác”. Vợ chồng tên lưu manh này đã dùng mọi thủ đoạn bòn rút nàng đến kiệt sức. Số tiền nàng phải làm lụng vất vả, thậm chí phải bán răng, bán tóc để gởi về nuôi con đều rơi vào túi tham không đáy của tên mất cả tính người này. Lúc đem đi gởi, con nàng “đẹp tựa tiên đồng”, hồng hào khỏe mạnh, ai nhìn cũng thích. Sau một thời gian ở với vợ chồng Tênácdiê, con nàng lâm vào cảnh đọa đầy, khốn khổ. Áo quần đẹp của Côdét bị đem cầm bán hết, nó chỉ được mặc mảnh giẻ rách tả tơi, ăn cơm thừa canh cặn; chưa đầy năm tuổi đã phải làm đầy tớ cho cả nhà. Quanh năm nó bị phạt, bị mắng, bị hành hạ đánh đập tàn nhẫn…
Trong khi đó, cũng ở tuổi thơ như nhau mà hai đứa con bà chủ thì rực rỡ “như tỏa ánh sáng”, chúng vui đùa ầm ĩ như “bà chúa trong nhà”, còn Côdét thì âu sầu, lấm lét, chui rúc dưới gầm bàn. Một bên vui chơi thoải mái, một bên làm việc đầu tắt mặt tối suốt ngày. Đến khi trời tối, không còn việc gì để sai nữa, chủ cũng không cho nó ở không, bắt phải đan tất cho con bà. Khi chơi thì con của chủ có búp bê xinh đẹp, Côdét chỉ có thanh kiếm quấn giẻ rách. Khi ngủ thì hai đứa kia nằm giường nệm trắng tinh, Côdét nằm trên ổ rơm hôi mốc…
Bé Côdét giờ đây đã lên tám. Một lần, đường xa, đêm lạnh, dù sợ hãi nhưng nó phải một mình vào rừng lấy nước về cho ngựa của khách uống. Vì tất cả ma quái của đêm tối và rừng rậm cũng không sao sánh bằng “con quỉ Tênácdiê” ở nhà! Trong cơn mệt nhọc, khiếp đảm, đứa bé đang hì hục xách thùng nước to tướng bỗng được một ông khách lạ đến tiếp tay. Qua vài câu thăm hỏi, biết được tên tuổi và hoàn cảnh cô bé, ông khách quyết định theo em về quán trọ. Dưới mắt nhìn chăm chú của ông khách, Côdét “gầy và xanh, mắt to, sâu lõm vào, nó khóc lắm nên mắt dại hẳn đi. Hai bên mép có nếp nhăn, dấu hiệu của sự khủng khiếp thường xuyên, hai bàn tay thì nứt nẻ, thân hình gầy guộc”; quần áo thì rách mướp, “hở cả da thịt từng quãng, trông rõ cả những vệt đen, vệt tím do những trận đòn của mụ Tênácdiê để lại”.
Khổ sở là thế, nhưng đêm nay, đêm Giáng sinh, ông khách lạ xuất hiện và đem đến cho cô bé bao điều kì diệu. Đầu tiên là ông đặt tay xách giúp nó thùng nước. Lúc ấy, nó cảm thấy như ông đã đỡ giùm nó một gánh nặng, không phải chỉ gánh nặng ở thùng nước mà cả cái gánh khiếp đảm, sợ hãi trong lòng. Ngay phút đầu gặp gỡ, ông đã là vị ân nhân của nó. “Nó cảm thấy có cái gì giống như niềm hy vọng và nỗi sung sướng được hướng về thượng đế dù chưa ai dạy nó ngước lên nhìn Chúa và cầu nguyện Chúa bao giờ”. Dẫn ông khách lạ về nhà, Côdét tiếp tục hưởng những điều tốt lành mà vị ân nhân ban cho. Ông đã bỏ ra hai mươi xu để đánh đổi lấy trận đòn sắp bổ xuống đầu con bé chỉ vì nó quên mua bánh. Tiếp đó, ông bỏ ra năm franc để mua đôi tất cô bé đang đan, hay nói đúng hơn là mua trận đòn, đổi lấy cuộc chơi cho cô bé.
“Chơi” là một nhu cầu tự nhiên và bình thường của tuổi nhỏ, vậy mà Côdét, một đứa trẻ tám tuổi được cho chơi thì ngạc nhiên đến thảng thốt hỏi bà chủ: “Thưa bà có thật không? Con chơi có được không ạ?”. Thật là một hiện thực chua xót và thương tâm! Câu hỏi như một lời lên án những ai không tạo điều kiện cho trẻ em được vui đùa, giải trí. Chỉ có hiểu và yêu trẻ con sâu sắc mới có thể quan tâm và tạo điều kiện cho con bé được có thời giờ chơi như hành động của ông khách. Nhưng con bé được có thì giờ chơi thì sẽ chơi cái gì? Con bà chủ thì có búp bê thật. “Nó chỉ có búp bê giả”. Đó là thanh gươm nhỏ xíu quấn giẻ rách! Vậy mà con bé cũng bế, cũng nựng nịu, tưng tiu, cũng hát ru với tất cả tâm hồn của mình. Nhưng búp bê giả “đâu bằng búp bê thật”. Thừa dịp không ai để ý, nó cả gan, lén mượn tạm con búp bê thật, trốn xuống gầm bàn mà chơi. Mười lăm phút được nâng niu búp bê thật trên tay là khoảng thời gian hạnh phúc thần tiên đối với cô bé. Tác giả đã tỏ ra am tường tâm lý trẻ thơ khi viết: “Búp bê là một đòi hỏi bức bách của các em bé gái và đó là biểu hiện đáng yêu của nữ tính ở tuổi các em... Một đứa bé gái thiếu búp bê thì cũng khổ sở gần như người đàn bà không con và cũng là chuyện vô lý”.
Nhưng phút giây sung sướng không ở lâu với Côdét, vì thân phận của nó thì không có quyền được hưởng: “Con ăn mày mà dám sờ vào búp bê của trẻ tôi”. Trong xã hội cũ, sự phân chia giai cấp quá rạch ròi, ngay cả trong vấn đề giải trí của trẻ con. Trước cơn phẫn nộ của bà chủ, Côdét không quăng con búp bê ra ngoài, mà hành động như người chị sắp phải xa em. Nó “cầm búp bê khẽ đặt xuống đất, vừa nâng niu quí trọng, vừa ngao ngán trong lòng. Mắt nó vẫn nhìn búp bê, hai tay nó chắp lại, rồi nó vặn tay trông mới thảm chứ! …Qua bao cơn sợ hãi ngày hôm đó, nào là lặn lội trong rừng, nào là xách thùng nước nặng, nào là đánh mất tiền, nào là cái roi da, nào là những lời độc địa của mụ Tanacdiê nói lúc nảy, mà cũng chẳng hề gì, thế mà lúc này nó khóc. Nó khóc nức nở!”.
Tiếng khóc làm tuôn trào những tình cảm ấm ức, những tủi nhục dồn nén bấy lâu. Cuộc sống nó quá thiếu thốn tình cảm, không ai thương yêu, không ai bè bạn. Nó cần có cái gì để chơi hòng bù đắp khoảng trống tình cảm này. Nhưng nhu cầu ấy không được thỏa mãn. Trước có con chó thì con chó đã chết! Nay có thanh gươm nhưng thanh gươm nào có ra gì! Vớ phải con búp bê nâng niu tạm trong ít phút mà bị coi như phạm một tội lỗi ghê gớm, bị tru tréo, chửi mắng, bị bà chủ “thò chân vô gầm bàn mà đạp”. Ôi đau xót quá!
Tiếng khóc của Côdét làm se lòng chúng ta. Bác Hồ từng nói: Trẻ em như búp trên cành; Biết ăn học, biết học hành là ngoan. Vậy mà, trong thực tế có biết bao đứa trẻ như Côdét phải sống một cuộc sống khốn cùng, bất hạnh như vậy?
Chính vì hiểu tâm trạng của con bé mà ông khách đã bỏ tiền ra để Côdét được rảnh rỗi ngồi chơi. Và giờ đây, trước nỗi khốn khổ của con bé, ông đã tìm cách xoa dịu và bù đắp bằng một điều kì diệu khác. Ông đã đem về con búp bê đẹp nhất làng trao cho nó. Cô bé không tưởng tượng nỗi đó là sự thật. Nhiều lần nhìn búp bê qua tủ kính với ánh mắt thèm thuồng, nó đã “lấy cái trí thông minh thơ ngây nhưng đáng buồn của nó để ước lượng cái hố sâu thăm thẳm phân cách nó với con búp bê này”. Nó cho rằng “phải là một bà hoàng hậu hay một nàng công chúa mới mua được cái của ấy”. Giờ đây thì nó có cảm tưởng như có người đột nhiên bảo nó : “Cô bé, cô là hoàng hậu nước Pháp”. “Mặt nó còn ròng ròng nước mắt nhưng hai con mắt đã ngời lên những tia sáng lạ lùng vì sung sướng”. Ông khách nhìn con bé như muốn ứa nước mắt. “Khách cảm động quá không nói vì sợ tiếng nói sẽ bật thành tiếng khóc”. Ông khách đó chính là Giăng Van Giăng.
Tác giả muốn nói: Cho và nhận trong hoàn cảnh này đều được hạnh phúc. Hạnh phúc quý báu này chỉ những người khốn khổ mới cảm nhận một cách đầy đủ hơn ai hết.
Chỉ nói tóm trong đoạn truyện này thôi, ta thấy tác giả đã nêu bật chủ đề của tác phẩm: lòng yêu thương chan chứa những con người bất hạnh trong xã hội, đặc biệt là trẻ thơ. Ngòi bút ấy đã thể hiện nhu cầu hạnh phúc của trẻ, từ thấp đến cao, từ nhu cầu bình thường của tuổi thơ được đáp ứng, đến ước mơ thoát khỏi cuộc sống đọa đầy được thực hiện.
Trong hoàn cảnh ngày nay cũng còn nhiều em bé như Côdét, những em bé thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần, đang rất cần có những tấm lòng như ông Giăng Van Giăng, cần có những hoạt động mang tính nhân ái. Chương trình “Nhà Búp bê” là một việc làm có ý nghĩa của ngành giáo dục thành phố cần được hưởng ứng và nhân rộng, không chỉ nhân dịp ngày Quốc tế Thiếu nhi 1-6. Trong đó, việc vận động các thiếu nhi nhường bớt những con búp bê của mình để chia sẻ với những bạn nghèo cũng là một việc làm rất có ý nghĩa. Nó không chỉ có thêm búp bê cho những em bất hạnh, mà còn gợi cho các em hiến tặng suy nghĩ, ấn tượng và cả trách nhiệm về lòng nhân ái, sự chia sẻ, cảm thông đối với những người khác kém may mắn hơn mình.
BÌNH AN
Đây là bài viết của chị tôi, một bà chị làm nghề giáo và hết lòng yêu trẻ. Xin phép chị cho em post bài viết này của chị!
NHỮNG BÚP BÊ KHÔNG CHỈ CHO NGÀY 1-6
Những người khốn khổ là tác phẩm lớn nhất và có giá trị nhất trong sự nghiệp văn chương của Victor Hugo. Tác phẩm ca ngợi đạo đức cao cả của nhân dân lao động, ca ngợi tự do dân chủ, chống cường quyền, áp bức, bóc lột. Qua đó, tác giả bày tỏ lòng thương cảm sâu sắc đối với những con người bị xã hội chà đạp, lòng tin vào tâm hồn cao thượng của họ.
Như chúng ta đã biết, Phăngtin vì lỡ lầm và túng bấn phải gởi con để về quê kiếm việc làm. Nhưng giao đứa con gái yêu quý cho vợ chồng Tênacdiê chẳng khác nào “giao trứng cho ác”. Vợ chồng tên lưu manh này đã dùng mọi thủ đoạn bòn rút nàng đến kiệt sức. Số tiền nàng phải làm lụng vất vả, thậm chí phải bán răng, bán tóc để gởi về nuôi con đều rơi vào túi tham không đáy của tên mất cả tính người này. Lúc đem đi gởi, con nàng “đẹp tựa tiên đồng”, hồng hào khỏe mạnh, ai nhìn cũng thích. Sau một thời gian ở với vợ chồng Tênácdiê, con nàng lâm vào cảnh đọa đầy, khốn khổ. Áo quần đẹp của Côdét bị đem cầm bán hết, nó chỉ được mặc mảnh giẻ rách tả tơi, ăn cơm thừa canh cặn; chưa đầy năm tuổi đã phải làm đầy tớ cho cả nhà. Quanh năm nó bị phạt, bị mắng, bị hành hạ đánh đập tàn nhẫn…
Trong khi đó, cũng ở tuổi thơ như nhau mà hai đứa con bà chủ thì rực rỡ “như tỏa ánh sáng”, chúng vui đùa ầm ĩ như “bà chúa trong nhà”, còn Côdét thì âu sầu, lấm lét, chui rúc dưới gầm bàn. Một bên vui chơi thoải mái, một bên làm việc đầu tắt mặt tối suốt ngày. Đến khi trời tối, không còn việc gì để sai nữa, chủ cũng không cho nó ở không, bắt phải đan tất cho con bà. Khi chơi thì con của chủ có búp bê xinh đẹp, Côdét chỉ có thanh kiếm quấn giẻ rách. Khi ngủ thì hai đứa kia nằm giường nệm trắng tinh, Côdét nằm trên ổ rơm hôi mốc…
Bé Côdét giờ đây đã lên tám. Một lần, đường xa, đêm lạnh, dù sợ hãi nhưng nó phải một mình vào rừng lấy nước về cho ngựa của khách uống. Vì tất cả ma quái của đêm tối và rừng rậm cũng không sao sánh bằng “con quỉ Tênácdiê” ở nhà! Trong cơn mệt nhọc, khiếp đảm, đứa bé đang hì hục xách thùng nước to tướng bỗng được một ông khách lạ đến tiếp tay. Qua vài câu thăm hỏi, biết được tên tuổi và hoàn cảnh cô bé, ông khách quyết định theo em về quán trọ. Dưới mắt nhìn chăm chú của ông khách, Côdét “gầy và xanh, mắt to, sâu lõm vào, nó khóc lắm nên mắt dại hẳn đi. Hai bên mép có nếp nhăn, dấu hiệu của sự khủng khiếp thường xuyên, hai bàn tay thì nứt nẻ, thân hình gầy guộc”; quần áo thì rách mướp, “hở cả da thịt từng quãng, trông rõ cả những vệt đen, vệt tím do những trận đòn của mụ Tênácdiê để lại”.
Khổ sở là thế, nhưng đêm nay, đêm Giáng sinh, ông khách lạ xuất hiện và đem đến cho cô bé bao điều kì diệu. Đầu tiên là ông đặt tay xách giúp nó thùng nước. Lúc ấy, nó cảm thấy như ông đã đỡ giùm nó một gánh nặng, không phải chỉ gánh nặng ở thùng nước mà cả cái gánh khiếp đảm, sợ hãi trong lòng. Ngay phút đầu gặp gỡ, ông đã là vị ân nhân của nó. “Nó cảm thấy có cái gì giống như niềm hy vọng và nỗi sung sướng được hướng về thượng đế dù chưa ai dạy nó ngước lên nhìn Chúa và cầu nguyện Chúa bao giờ”. Dẫn ông khách lạ về nhà, Côdét tiếp tục hưởng những điều tốt lành mà vị ân nhân ban cho. Ông đã bỏ ra hai mươi xu để đánh đổi lấy trận đòn sắp bổ xuống đầu con bé chỉ vì nó quên mua bánh. Tiếp đó, ông bỏ ra năm franc để mua đôi tất cô bé đang đan, hay nói đúng hơn là mua trận đòn, đổi lấy cuộc chơi cho cô bé.
“Chơi” là một nhu cầu tự nhiên và bình thường của tuổi nhỏ, vậy mà Côdét, một đứa trẻ tám tuổi được cho chơi thì ngạc nhiên đến thảng thốt hỏi bà chủ: “Thưa bà có thật không? Con chơi có được không ạ?”. Thật là một hiện thực chua xót và thương tâm! Câu hỏi như một lời lên án những ai không tạo điều kiện cho trẻ em được vui đùa, giải trí. Chỉ có hiểu và yêu trẻ con sâu sắc mới có thể quan tâm và tạo điều kiện cho con bé được có thời giờ chơi như hành động của ông khách. Nhưng con bé được có thì giờ chơi thì sẽ chơi cái gì? Con bà chủ thì có búp bê thật. “Nó chỉ có búp bê giả”. Đó là thanh gươm nhỏ xíu quấn giẻ rách! Vậy mà con bé cũng bế, cũng nựng nịu, tưng tiu, cũng hát ru với tất cả tâm hồn của mình. Nhưng búp bê giả “đâu bằng búp bê thật”. Thừa dịp không ai để ý, nó cả gan, lén mượn tạm con búp bê thật, trốn xuống gầm bàn mà chơi. Mười lăm phút được nâng niu búp bê thật trên tay là khoảng thời gian hạnh phúc thần tiên đối với cô bé. Tác giả đã tỏ ra am tường tâm lý trẻ thơ khi viết: “Búp bê là một đòi hỏi bức bách của các em bé gái và đó là biểu hiện đáng yêu của nữ tính ở tuổi các em... Một đứa bé gái thiếu búp bê thì cũng khổ sở gần như người đàn bà không con và cũng là chuyện vô lý”.
Nhưng phút giây sung sướng không ở lâu với Côdét, vì thân phận của nó thì không có quyền được hưởng: “Con ăn mày mà dám sờ vào búp bê của trẻ tôi”. Trong xã hội cũ, sự phân chia giai cấp quá rạch ròi, ngay cả trong vấn đề giải trí của trẻ con. Trước cơn phẫn nộ của bà chủ, Côdét không quăng con búp bê ra ngoài, mà hành động như người chị sắp phải xa em. Nó “cầm búp bê khẽ đặt xuống đất, vừa nâng niu quí trọng, vừa ngao ngán trong lòng. Mắt nó vẫn nhìn búp bê, hai tay nó chắp lại, rồi nó vặn tay trông mới thảm chứ! …Qua bao cơn sợ hãi ngày hôm đó, nào là lặn lội trong rừng, nào là xách thùng nước nặng, nào là đánh mất tiền, nào là cái roi da, nào là những lời độc địa của mụ Tanacdiê nói lúc nảy, mà cũng chẳng hề gì, thế mà lúc này nó khóc. Nó khóc nức nở!”.
Tiếng khóc làm tuôn trào những tình cảm ấm ức, những tủi nhục dồn nén bấy lâu. Cuộc sống nó quá thiếu thốn tình cảm, không ai thương yêu, không ai bè bạn. Nó cần có cái gì để chơi hòng bù đắp khoảng trống tình cảm này. Nhưng nhu cầu ấy không được thỏa mãn. Trước có con chó thì con chó đã chết! Nay có thanh gươm nhưng thanh gươm nào có ra gì! Vớ phải con búp bê nâng niu tạm trong ít phút mà bị coi như phạm một tội lỗi ghê gớm, bị tru tréo, chửi mắng, bị bà chủ “thò chân vô gầm bàn mà đạp”. Ôi đau xót quá!
Tiếng khóc của Côdét làm se lòng chúng ta. Bác Hồ từng nói: Trẻ em như búp trên cành; Biết ăn học, biết học hành là ngoan. Vậy mà, trong thực tế có biết bao đứa trẻ như Côdét phải sống một cuộc sống khốn cùng, bất hạnh như vậy?
Chính vì hiểu tâm trạng của con bé mà ông khách đã bỏ tiền ra để Côdét được rảnh rỗi ngồi chơi. Và giờ đây, trước nỗi khốn khổ của con bé, ông đã tìm cách xoa dịu và bù đắp bằng một điều kì diệu khác. Ông đã đem về con búp bê đẹp nhất làng trao cho nó. Cô bé không tưởng tượng nỗi đó là sự thật. Nhiều lần nhìn búp bê qua tủ kính với ánh mắt thèm thuồng, nó đã “lấy cái trí thông minh thơ ngây nhưng đáng buồn của nó để ước lượng cái hố sâu thăm thẳm phân cách nó với con búp bê này”. Nó cho rằng “phải là một bà hoàng hậu hay một nàng công chúa mới mua được cái của ấy”. Giờ đây thì nó có cảm tưởng như có người đột nhiên bảo nó : “Cô bé, cô là hoàng hậu nước Pháp”. “Mặt nó còn ròng ròng nước mắt nhưng hai con mắt đã ngời lên những tia sáng lạ lùng vì sung sướng”. Ông khách nhìn con bé như muốn ứa nước mắt. “Khách cảm động quá không nói vì sợ tiếng nói sẽ bật thành tiếng khóc”. Ông khách đó chính là Giăng Van Giăng.
Tác giả muốn nói: Cho và nhận trong hoàn cảnh này đều được hạnh phúc. Hạnh phúc quý báu này chỉ những người khốn khổ mới cảm nhận một cách đầy đủ hơn ai hết.
Chỉ nói tóm trong đoạn truyện này thôi, ta thấy tác giả đã nêu bật chủ đề của tác phẩm: lòng yêu thương chan chứa những con người bất hạnh trong xã hội, đặc biệt là trẻ thơ. Ngòi bút ấy đã thể hiện nhu cầu hạnh phúc của trẻ, từ thấp đến cao, từ nhu cầu bình thường của tuổi thơ được đáp ứng, đến ước mơ thoát khỏi cuộc sống đọa đầy được thực hiện.
Trong hoàn cảnh ngày nay cũng còn nhiều em bé như Côdét, những em bé thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần, đang rất cần có những tấm lòng như ông Giăng Van Giăng, cần có những hoạt động mang tính nhân ái. Chương trình “Nhà Búp bê” là một việc làm có ý nghĩa của ngành giáo dục thành phố cần được hưởng ứng và nhân rộng, không chỉ nhân dịp ngày Quốc tế Thiếu nhi 1-6. Trong đó, việc vận động các thiếu nhi nhường bớt những con búp bê của mình để chia sẻ với những bạn nghèo cũng là một việc làm rất có ý nghĩa. Nó không chỉ có thêm búp bê cho những em bất hạnh, mà còn gợi cho các em hiến tặng suy nghĩ, ấn tượng và cả trách nhiệm về lòng nhân ái, sự chia sẻ, cảm thông đối với những người khác kém may mắn hơn mình.
BÌNH AN
Đây là bài viết của chị tôi, một bà chị làm nghề giáo và hết lòng yêu trẻ. Xin phép chị cho em post bài viết này của chị!
Nguoixudua
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét