NGHĨ VỀ TÌNH THẦY TRÒ
1. Nhân một số sự kiện liên quan đến việc thầy giáo cố tình để người khác đánh đập, tra tấn, ép cung học trò của mình ở Đồng Tháp, rồi ở TP.HCM, một nhà giáo đã nghỉ dạy khá lâu là Phan Văn Xem (hiện ngụ ở thị trấn Bình Đại – Bến Tre) kể cho tôi nghe một câu chuyện xảy ra ở trường tiểu học Đại Điền huyện Thạnh Phú (Bến Tre) hồi trước giải phóng. Lần nọ, một người lính vào trường chọc ghẹo cô giáo với thái độ rất lộ liễu. Một thầy giáo thấy bất bình nên có lời căn ngăn, tức thì bị người lính này đánh. Học trò trong trường (chỉ độ khoảng 10 tuổi) thấy thầy giáo của mình bị đánh nên đã lập tức người bẻ cành cây, người nhặt đất đá đã tấn công tới tấp vào người lính, khiến anh ta phải bỏ chạy. Thầy Xem nói: “Lúc đó, cả sân trường đầy nhánh cây. Những cây me non vài năm tuổi thì đã trụi cành. Tôi thật sự xúc động trước hình ảnh đó. Học trò sẵn sàng ra tay bảo vệ thầy, ngoài lý do để bảo vệ lẽ phải chắc chắn có một tình cảm sâu sắc”.
Nhắc lại chuyện một số thầy giáo có thái độ chưa hay với học trò, thầy Phan Văn Xem kết luận: “Bây giờ tình thầy trò sao nó lạt lẽo thế!”
2. Khi học ở trường tiểu học Đại Hòa Lộc, huyện Bình Đại (Bến Tre) cách đây hơn 20 năm, trong lớp tôi có một bạn tên là Trần Văn Cu. Cái tên “Cu” này rõ là không hay, không đẹp nhưng nó gắn với một tập quán của người dân thôn quê Nam bộ, rằng con nít được đặt tên xấu thì dễ nuôi! Bởi vậy, những cái tên Tí, Tèo, Đực, Nia… được khá nhiều người đặt cho con cái của mình.
Trong lớp tôi, dù đã quen với bạn Cu, nhưng mỗi lần nghe cô giáo gọi đến tên thì đám trẻ chúng tôi ở dưới lại cười khúc khích. Vài đứa nghịch ngợm còn kết ghép với những chữ khác chẳng hay ho gì hay bày những trò “quỷ” lếu tếu!
Một lần cô giáo bảo với Cu: “Tên của em làm các bạn hay cười nhạo, để cô đổi lại thành Cưu nhé!” Bạn Cu cúi mặt im lặng nhưng ra chiều cảm động lắm.
Lúc ấy, có lẽ chưa đứa nào trong lớp tôi biết “cưu” có nghĩa là gì nhưng sau này, tôi biết đó là một từ đẹp, không chỉ trong từ “cưu mang” mà còn trong một bài cổ thi nổi tiếng “Oan oan thư cưu, tại hà tri châu, yểu điệu thục nữ, quân tử hảo cầu”… Sau buổi học đó, bạn bè có đứa nào chọc về cái tên “Cu” nữa, Cưu liền “sửa miệng”: “Tên tao là Cưu mà!” Nói rồi bạn chìa cái nhãn vở có ghi chữ Trần Văn Cưu nắn nót.
Hiện nay, Trần Văn Cưu là một kỹ sư, làm việc tại một nhà máy ở Bến Tre. Tôi chắc rằng, cái tên Cưu có nhiều ý nghĩa đối với anh, không chỉ là một cái tên đẹp mà còn đầy kỷ niệm về lòng quan tâm và yêu thương của cô giáo đối với đứa học trò nhỏ của mình.
3. Trong thang bậc xã hội xưa, người thầy đứng ở vị trí số hai: quân – sư – phụ. Người thầy chỉ đứng sau vua, vốn có quyền uy tối thượng mà thôi. Cha mẹ, ông bà khi gặp thầy giáo của con cháu, dù có lớn tuổi hơn vẫn hết sức cung kính. Điều đó đã dạy cho học trò sự kính trọng người thầy của mình. Đối lại, người thầy có vai trò với người học khá lớn. Bên cạnh dạy chữ (văn), người thầy rất quan tâm việc dạy làm người (lễ). Từng cách cư xử, lời nói đều được thầy chỉ bảo, chứ không đơn thuần truyền thụ kiến thức văn hóa. Bởi vậy, trong Cổ học tinh hoa, chuyện Học trò biết học, kể rằng ông Công Minh Tuyên(1) đến học thầy Tăng Tử. Ở nhà thầy đã ba năm mà không mấy khi đọc sách. Thầy Tăng Tử thầy lạ hỏi thì ông đáp: “Thưa thầy, con vẫn học. Còn thầy ở trong nhà, trước mặt song thân, lúc nào cũng hiếu thuận, hòa nhã, cho đến giống vật như chó, mèo, thầy cũng không quở mắng bao giờ. Thầy ứng tiếp bạn bè cung kính ung dung, rất có lễ độ, kẻ dở người hay, ai nấy đều khâm phục. Thầy ở triều đình, đối với kẻ dưới bề ngoài rất là nghiêm trọng(2), mà trong bụng rất là nhân từ, không có ý hại ai bao giờ cả. Ba điều ấy con lấy làm vui lòng mà mãi làm chưa được. Con đâu dám không học mà cứ ở nhà thầy”.
Xã hội hiện nay, người thầy có ít thời gian ở gần học sinh. Trong thời gian đó, họ cũng tất bật với việc dạy cho kịp chương trình, có lẽ ít có điều kiện để uốn nắn lời ăn tiếng nói hay các cử chỉ. Trong khi đó, chỉ cần một cái xoa đầu hỏi thăm, một cử chỉ sửa cổ áo, một sự giúp đỡ nho nhỏ… cũng đủ khiến học trò cảm động và nhớ mãi. Khi đó, đối với những đứa học trò, tình thầy trò chắc chắn sẽ rất sâu sắc. Sau giờ trên lớp, người thầy cũng phải toan lo với việc gia đình nên ít có dịp gặp gỡ với bản thân và gia đình của học trò nên độ “hiểu” và sự gần gũi đối với học sinh cũng rất hạn chế. Đối lại, chính cha mẹ học sinh cũng có lẽ không còn sự kính trọng người thầy như xưa. Nhiều người coi thầy giáo như một người làm nghề dạy học kiếm sống như muôn nghề khác chứ ít xem đó là một thiên chức. Điều này đã ít nhiều làm giảm sự tôn kính của học sinh đối với người thầy.
Có lẽ vì những điều đó mà tình thầy trò nhạt hơn xưa chăng?
Có lẽ mỗi người chúng ta, trong đó có người thầy, nên tự suy ngẫm để cùng nhau giúp tình thầy trò thắm thiết hơn! Đó cũng là cách giúp tinh thần tôn sư trọng đạo được củng cố và phát huy.
(1) Công Minh Tuyên, người nước Lỗ ở đời Xuân Thu, là học trò của Tăng Tử.
(2) Có lẽ ý là nghiêm khắc.
1. Nhân một số sự kiện liên quan đến việc thầy giáo cố tình để người khác đánh đập, tra tấn, ép cung học trò của mình ở Đồng Tháp, rồi ở TP.HCM, một nhà giáo đã nghỉ dạy khá lâu là Phan Văn Xem (hiện ngụ ở thị trấn Bình Đại – Bến Tre) kể cho tôi nghe một câu chuyện xảy ra ở trường tiểu học Đại Điền huyện Thạnh Phú (Bến Tre) hồi trước giải phóng. Lần nọ, một người lính vào trường chọc ghẹo cô giáo với thái độ rất lộ liễu. Một thầy giáo thấy bất bình nên có lời căn ngăn, tức thì bị người lính này đánh. Học trò trong trường (chỉ độ khoảng 10 tuổi) thấy thầy giáo của mình bị đánh nên đã lập tức người bẻ cành cây, người nhặt đất đá đã tấn công tới tấp vào người lính, khiến anh ta phải bỏ chạy. Thầy Xem nói: “Lúc đó, cả sân trường đầy nhánh cây. Những cây me non vài năm tuổi thì đã trụi cành. Tôi thật sự xúc động trước hình ảnh đó. Học trò sẵn sàng ra tay bảo vệ thầy, ngoài lý do để bảo vệ lẽ phải chắc chắn có một tình cảm sâu sắc”.
Nhắc lại chuyện một số thầy giáo có thái độ chưa hay với học trò, thầy Phan Văn Xem kết luận: “Bây giờ tình thầy trò sao nó lạt lẽo thế!”
2. Khi học ở trường tiểu học Đại Hòa Lộc, huyện Bình Đại (Bến Tre) cách đây hơn 20 năm, trong lớp tôi có một bạn tên là Trần Văn Cu. Cái tên “Cu” này rõ là không hay, không đẹp nhưng nó gắn với một tập quán của người dân thôn quê Nam bộ, rằng con nít được đặt tên xấu thì dễ nuôi! Bởi vậy, những cái tên Tí, Tèo, Đực, Nia… được khá nhiều người đặt cho con cái của mình.
Trong lớp tôi, dù đã quen với bạn Cu, nhưng mỗi lần nghe cô giáo gọi đến tên thì đám trẻ chúng tôi ở dưới lại cười khúc khích. Vài đứa nghịch ngợm còn kết ghép với những chữ khác chẳng hay ho gì hay bày những trò “quỷ” lếu tếu!
Một lần cô giáo bảo với Cu: “Tên của em làm các bạn hay cười nhạo, để cô đổi lại thành Cưu nhé!” Bạn Cu cúi mặt im lặng nhưng ra chiều cảm động lắm.
Lúc ấy, có lẽ chưa đứa nào trong lớp tôi biết “cưu” có nghĩa là gì nhưng sau này, tôi biết đó là một từ đẹp, không chỉ trong từ “cưu mang” mà còn trong một bài cổ thi nổi tiếng “Oan oan thư cưu, tại hà tri châu, yểu điệu thục nữ, quân tử hảo cầu”… Sau buổi học đó, bạn bè có đứa nào chọc về cái tên “Cu” nữa, Cưu liền “sửa miệng”: “Tên tao là Cưu mà!” Nói rồi bạn chìa cái nhãn vở có ghi chữ Trần Văn Cưu nắn nót.
Hiện nay, Trần Văn Cưu là một kỹ sư, làm việc tại một nhà máy ở Bến Tre. Tôi chắc rằng, cái tên Cưu có nhiều ý nghĩa đối với anh, không chỉ là một cái tên đẹp mà còn đầy kỷ niệm về lòng quan tâm và yêu thương của cô giáo đối với đứa học trò nhỏ của mình.
3. Trong thang bậc xã hội xưa, người thầy đứng ở vị trí số hai: quân – sư – phụ. Người thầy chỉ đứng sau vua, vốn có quyền uy tối thượng mà thôi. Cha mẹ, ông bà khi gặp thầy giáo của con cháu, dù có lớn tuổi hơn vẫn hết sức cung kính. Điều đó đã dạy cho học trò sự kính trọng người thầy của mình. Đối lại, người thầy có vai trò với người học khá lớn. Bên cạnh dạy chữ (văn), người thầy rất quan tâm việc dạy làm người (lễ). Từng cách cư xử, lời nói đều được thầy chỉ bảo, chứ không đơn thuần truyền thụ kiến thức văn hóa. Bởi vậy, trong Cổ học tinh hoa, chuyện Học trò biết học, kể rằng ông Công Minh Tuyên(1) đến học thầy Tăng Tử. Ở nhà thầy đã ba năm mà không mấy khi đọc sách. Thầy Tăng Tử thầy lạ hỏi thì ông đáp: “Thưa thầy, con vẫn học. Còn thầy ở trong nhà, trước mặt song thân, lúc nào cũng hiếu thuận, hòa nhã, cho đến giống vật như chó, mèo, thầy cũng không quở mắng bao giờ. Thầy ứng tiếp bạn bè cung kính ung dung, rất có lễ độ, kẻ dở người hay, ai nấy đều khâm phục. Thầy ở triều đình, đối với kẻ dưới bề ngoài rất là nghiêm trọng(2), mà trong bụng rất là nhân từ, không có ý hại ai bao giờ cả. Ba điều ấy con lấy làm vui lòng mà mãi làm chưa được. Con đâu dám không học mà cứ ở nhà thầy”.
Xã hội hiện nay, người thầy có ít thời gian ở gần học sinh. Trong thời gian đó, họ cũng tất bật với việc dạy cho kịp chương trình, có lẽ ít có điều kiện để uốn nắn lời ăn tiếng nói hay các cử chỉ. Trong khi đó, chỉ cần một cái xoa đầu hỏi thăm, một cử chỉ sửa cổ áo, một sự giúp đỡ nho nhỏ… cũng đủ khiến học trò cảm động và nhớ mãi. Khi đó, đối với những đứa học trò, tình thầy trò chắc chắn sẽ rất sâu sắc. Sau giờ trên lớp, người thầy cũng phải toan lo với việc gia đình nên ít có dịp gặp gỡ với bản thân và gia đình của học trò nên độ “hiểu” và sự gần gũi đối với học sinh cũng rất hạn chế. Đối lại, chính cha mẹ học sinh cũng có lẽ không còn sự kính trọng người thầy như xưa. Nhiều người coi thầy giáo như một người làm nghề dạy học kiếm sống như muôn nghề khác chứ ít xem đó là một thiên chức. Điều này đã ít nhiều làm giảm sự tôn kính của học sinh đối với người thầy.
Có lẽ vì những điều đó mà tình thầy trò nhạt hơn xưa chăng?
Có lẽ mỗi người chúng ta, trong đó có người thầy, nên tự suy ngẫm để cùng nhau giúp tình thầy trò thắm thiết hơn! Đó cũng là cách giúp tinh thần tôn sư trọng đạo được củng cố và phát huy.
(1) Công Minh Tuyên, người nước Lỗ ở đời Xuân Thu, là học trò của Tăng Tử.
(2) Có lẽ ý là nghiêm khắc.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét