“NHÀ” CỦA MÌNH!
Tiếng Việt ta rất hay, mà e rằng tiếng nước khác không có được. Ví dụ nói “nhà tôi” thì có thể hiểu là “cái nhà của tôi” mà cũng có thể hiểu là “bà xã (hoặc ông xã) tôi”. “Nhà” còn có nghĩa là “gia đình”, chẳng hạn, “nhà anh có mấy người?”. Không chỉ thế, “nhà” còn có một nghĩa khác rất đặc biệt. Đó là “của mình, của gia đình mình”, chẳng hạn, “cây nhà lá vườn” thì ngoài nghĩa “cây ở nhà mình” mà còn có nghĩa là những “sản vật, đồ vật của mình, của gia đình mình”. Chữ “nhà” này cũng gần giống nghĩa trong câu ca dao “Ta về ta tắm ao ta, Dù trong dù đục, ao nhà vẫn hơn” (về nghĩa bóng), tức là không chỉ là cái ao ở nhà mình mà nói chung là những gì ở xung quanh mình, gần mình, thuộc về mình. Chữ “mình” ở đây vừa là số ít vừa là số nhiều của ngôi thứ nhất và cả ngôi thứ hai.
Cách đây mấy năm, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải (bấy giờ là Thủ tướng) có nêu một vấn đề rất được bà con tán đồng có liên quan đến “nhà”. Thủ tướng chỉ đạo các “nhà” phải hợp tác lại với nhau. Đó là các nhà “nhà khoa học”, “nhà nước”, “nhà doanh nghiệp” và “nhà nông”; sau Thủ tướng thêm một “nhà” nữa là “nhà băng”. Xem ra đúng như lời của Thủ tướng, nếu năm nhà này mà hợp tác chặt chẽ thì cả năm nhà đều được lợi, người dân đều được sung sướng và tất nhiên nước nhà cũng thêm phát triển.
Tiếng Việt ta rất hay, mà e rằng tiếng nước khác không có được. Ví dụ nói “nhà tôi” thì có thể hiểu là “cái nhà của tôi” mà cũng có thể hiểu là “bà xã (hoặc ông xã) tôi”. “Nhà” còn có nghĩa là “gia đình”, chẳng hạn, “nhà anh có mấy người?”. Không chỉ thế, “nhà” còn có một nghĩa khác rất đặc biệt. Đó là “của mình, của gia đình mình”, chẳng hạn, “cây nhà lá vườn” thì ngoài nghĩa “cây ở nhà mình” mà còn có nghĩa là những “sản vật, đồ vật của mình, của gia đình mình”. Chữ “nhà” này cũng gần giống nghĩa trong câu ca dao “Ta về ta tắm ao ta, Dù trong dù đục, ao nhà vẫn hơn” (về nghĩa bóng), tức là không chỉ là cái ao ở nhà mình mà nói chung là những gì ở xung quanh mình, gần mình, thuộc về mình. Chữ “mình” ở đây vừa là số ít vừa là số nhiều của ngôi thứ nhất và cả ngôi thứ hai.
Cách đây mấy năm, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải (bấy giờ là Thủ tướng) có nêu một vấn đề rất được bà con tán đồng có liên quan đến “nhà”. Thủ tướng chỉ đạo các “nhà” phải hợp tác lại với nhau. Đó là các nhà “nhà khoa học”, “nhà nước”, “nhà doanh nghiệp” và “nhà nông”; sau Thủ tướng thêm một “nhà” nữa là “nhà băng”. Xem ra đúng như lời của Thủ tướng, nếu năm nhà này mà hợp tác chặt chẽ thì cả năm nhà đều được lợi, người dân đều được sung sướng và tất nhiên nước nhà cũng thêm phát triển.
Có lẽ nhà nông chưa bao giờ nhận được sự hợp tác đầy đủ và bình bẳng với bốn nhà còn lại. Rõ nhất là nhà nước. Nhà nước ở đây có thể hiểu là chính quyền ở địa phương (cấp xã, huyện chẳng hạn), hoặc cơ quan chịu trách nhiệm về quản lý nông nghiệp của vùng (phòng nông nghiệp, trung tâm khuyến nông…). Nhà nước nhiều khi nói hoạch định này khác nhưng hình như mang tầm rất vĩ mô chứ ít khi đi vào cụ thể. Nông dân X. có miếng đất ở vị trí A. muốn trồng cây N. thì ông ta phải tự nghĩ, rồi tự đi mua giống, tự trồng, tự bán chẳng bao giờ nhận được ý kiến gì của nhà nước rằng với thổ nhưỡng đó thì nên trồng loại cây gì, mua giống ở đâu, kỹ thuật ra sao, bán cho ai và nếu thiếu vốn thì làm sao… Nhà nước có chức năng quản lý và điều phối các hoạt động của xã hội nhưng lại không tham gia tí ti nào vào việc sản xuất của người dân như trong ví dụ ở trên thì quả là đã chưa làm tròn chức trách của mình. Vì vậy, nhà nước phải đứng ra làm cầu nối giữa nhà nông với các nhà khác, vì có tiếng nói của nhà nước thì hiệu lực và hiệu quả mới cao. Trong quá trình đó, thế nào cũng phát sinh những yêu cầu như cái cần văn bản pháp lý, cái cần uy tín, cái cần chính sách… thì chỉ có nhà nước mới giải quyết được.
Vì vậy, định kỳ hàng năm, nhà nước (tức chính quyền hoặc cơ quan quản lý về nông nghiệp) tổ chức họp mặt giữa các nhà lại. Trong cuộc họp đó, nhà nước sẽ trình bày về các chủ trương, định hướng cơ bản về phát triển nông nghiệp để tránh đầu tư tràn lan, không hiệu quả, ảnh hưởng lợi ích địa phương về lâu dài…; nhà khoa học sẽ nêu tình hình thời tiết, thổ nhưỡng, các loại giống cây trồng vật nuôi và đưa ra lời khuyên nông dân nên trồng loại cây gì, nuôi con gì trong điều kiện đất và thời tiết như thế; nhà doanh nghiệp sẽ cho biết thị trường đang cần loại nông sản nào, giá cả và hiệu quả ra sao; nhà băng sẽ đưa ra những lời hứa giúp vốn cho đối tượng nào, với loại hình đầu tư gì… Trên cơ sở đó, nhà nước sẽ cụ thể hóa chủ trương bằng những chính sách như nếu trồng loại cây M. đúng như nhà khoa học đề nghị thì sẽ tác động bên ngân hàng cho vay vốn lãi suất ưu đãi, cấp giấy phép cho các cơ sở cung cấp cây giống, vật tư nông nghiệp, cơ sở thu mua… Và với những điều đó có lẽ nhà nông sẽ hoan nghênh bằng hai tay hai chân vì có cơ hội thoát cơ bản tình trạng đầu tư tự phát, không biết có trúng mùa thất giá hay không; đương nhiên là hiệu quả sẽ tăng lên.
Lâu nay ta có câu “ích nước lợi nhà”, có thể hiểu cái gì có ích cho nước thì có lợi cho mình, nhưng cũng nên hiểu đây là một cụm đi liền với nhau tức là làm sao vừa đảm bảo được ích lợi cho mình và cho xã hội. Nhưng hình như người ta không đặt nặng cái “ích nước”, có khi lờ nó luôn. Bởi vậy người ta chăm bẵm cho riêng mình, hệ quả lâu dài là có hại cho địa phương, cho đất nước. Vì thế, nếu người ta nhận ra rằng, các chữ “nhà” ở đâu đó khi ghép với nghề nghiệp của mình mà gắn được với chữ “nhà” ghép với địa phương của mình nữa thì chắc là tránh được tình trạng khập khiểng đó. Chẳng hạn, nhà nông, nhà doanh nghiệp… mà luôn nghĩ đến cách nào làm lợi cho xã nhà, huyện nhà, nước nhà thì ôi hạnh phúc biết bao!
Nói vậy để thêm một lần đề cao cái chữ “nhà” rất quan trọng đó là nhà nước. Nếu “nhà nước” chỉ được phiên thành “chính quyền” mà không có yếu tố “nhà”, tức yếu tố “của mình, của cộng đồng mình, của quê hương mình” thì sẽ trở nên lệch lạc biết bao. Trong tiếng Anh, nói “nhà nước” hoặc “chính quyền” người ta có từ “government”, “state”, “authorities”, “administration”, “power” hoặc “office”, hoặc bất kỳ từ nào khác, tìm mãi chẳng thấy có yếu tố “nhà-của-mình” đâu cả. Trong tiếng Việt, ông bà ta đã định sẵn thế, chúng ta không thực hiện được thì có lỗi lắm thay!
Vì vậy, định kỳ hàng năm, nhà nước (tức chính quyền hoặc cơ quan quản lý về nông nghiệp) tổ chức họp mặt giữa các nhà lại. Trong cuộc họp đó, nhà nước sẽ trình bày về các chủ trương, định hướng cơ bản về phát triển nông nghiệp để tránh đầu tư tràn lan, không hiệu quả, ảnh hưởng lợi ích địa phương về lâu dài…; nhà khoa học sẽ nêu tình hình thời tiết, thổ nhưỡng, các loại giống cây trồng vật nuôi và đưa ra lời khuyên nông dân nên trồng loại cây gì, nuôi con gì trong điều kiện đất và thời tiết như thế; nhà doanh nghiệp sẽ cho biết thị trường đang cần loại nông sản nào, giá cả và hiệu quả ra sao; nhà băng sẽ đưa ra những lời hứa giúp vốn cho đối tượng nào, với loại hình đầu tư gì… Trên cơ sở đó, nhà nước sẽ cụ thể hóa chủ trương bằng những chính sách như nếu trồng loại cây M. đúng như nhà khoa học đề nghị thì sẽ tác động bên ngân hàng cho vay vốn lãi suất ưu đãi, cấp giấy phép cho các cơ sở cung cấp cây giống, vật tư nông nghiệp, cơ sở thu mua… Và với những điều đó có lẽ nhà nông sẽ hoan nghênh bằng hai tay hai chân vì có cơ hội thoát cơ bản tình trạng đầu tư tự phát, không biết có trúng mùa thất giá hay không; đương nhiên là hiệu quả sẽ tăng lên.
Lâu nay ta có câu “ích nước lợi nhà”, có thể hiểu cái gì có ích cho nước thì có lợi cho mình, nhưng cũng nên hiểu đây là một cụm đi liền với nhau tức là làm sao vừa đảm bảo được ích lợi cho mình và cho xã hội. Nhưng hình như người ta không đặt nặng cái “ích nước”, có khi lờ nó luôn. Bởi vậy người ta chăm bẵm cho riêng mình, hệ quả lâu dài là có hại cho địa phương, cho đất nước. Vì thế, nếu người ta nhận ra rằng, các chữ “nhà” ở đâu đó khi ghép với nghề nghiệp của mình mà gắn được với chữ “nhà” ghép với địa phương của mình nữa thì chắc là tránh được tình trạng khập khiểng đó. Chẳng hạn, nhà nông, nhà doanh nghiệp… mà luôn nghĩ đến cách nào làm lợi cho xã nhà, huyện nhà, nước nhà thì ôi hạnh phúc biết bao!
Nói vậy để thêm một lần đề cao cái chữ “nhà” rất quan trọng đó là nhà nước. Nếu “nhà nước” chỉ được phiên thành “chính quyền” mà không có yếu tố “nhà”, tức yếu tố “của mình, của cộng đồng mình, của quê hương mình” thì sẽ trở nên lệch lạc biết bao. Trong tiếng Anh, nói “nhà nước” hoặc “chính quyền” người ta có từ “government”, “state”, “authorities”, “administration”, “power” hoặc “office”, hoặc bất kỳ từ nào khác, tìm mãi chẳng thấy có yếu tố “nhà-của-mình” đâu cả. Trong tiếng Việt, ông bà ta đã định sẵn thế, chúng ta không thực hiện được thì có lỗi lắm thay!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét