GIÁO DỤC YÊU NƯỚC TRONG ĐIỀU KIỆN MỚI:
CẦN CỞI MỞ VÀ THẲNG THẮN!
Gần đây, liên tục xảy ra nhiều sự kiện mà theo nhận xét của nhiều người là đã “chạm niềm yêu nước” của một bộ phận không nhỏ người dân. Vấn đề về Hoàng Sa, Trường Sa tuy không mới nhưng đã được khuấy động bởi những động thái của phía Trung Quốc, làm dấy lên sự phản ứng của nhiều thanh niên trong và ngoài nước. Đã có một số hành động biểu tình mang tính tự phát. Sự việc này tất nhiên không làm thay đổi thực tế, thậm chí ít nhiều gây những khó khăn về ngoại giao, nhưng dường như đã “khuấy động” lòng yêu nước trong nhân dân, nhất là giới trẻ. Trên nhiều diễn đàn, các nhật ký điện tử, không ít ý kiến bày tỏ thái độ tích cực của thanh niên đối với đất nước. Tất nhiên, không phải qua sự kiện này mới có sự tích cực đó, nhưng rõ ràng đây là một chất xúc tác quan trọng để khơi gợi, làm rõ thêm tinh thần, trách nhiệm công dân của mỗi người dân, đặc biệt là thanh niên. Tức là, qua sự kiện này, người ta quan tâm đến vấn đề yêu nước hơn, có suy nghĩ và hành động cụ thể, thiết thực.
Ngay sau đó, báo Thanh niên đã đăng loạt bài Thiền sư Lê Mạnh Thát và những phát hiện lịch sử chấn động, cũng gây xôn xao dư luận. Những vấn đề mà ông Lê Mạnh Thát nêu ra vẫn còn đang tranh cãi, có thể chưa thuyết phục được các nhà nghiên cứu lịch sử, nhưng rõ ràng cũng đã khơi gợi lòng tự tôn, tự hào dân tộc. Chẳng hạn, vấn đề nhà nước, chữ viết, văn học… của người Việt trước thời kỳ nước ta bị nhà Đông Hán đô hộ (năm 43 sau công nguyên), tầm vóc trí tuệ và bản lĩnh của người Việt trong lịch sử… đều khiến người ta quan tâm. Có thể những cái gọi là “phát hiện” này chỉ dừng lại là suy luận nhưng rõ ràng cũng đã gợi mở cho mọi người nên nhìn nhận lịch sử bằng nhiều chiều hơn, đồng thời mạnh dạn nêu những khúc mắc, thậm chí “phản biện” lại những gì được cho là đã bị “đóng khung”. Rõ ràng sự kiện này đã làm nhiều người quân tâm đến lịch sử hơn, kích thích họ tìm hiểu lịch sử nhiều hơn.
Trở lại những vấn đề thực tế, Hoàng Sa và Trường Sa là một phần không thể tách rời của lãnh thổ Việt Nam. Vì một số lý do khách quan trong lịch sử, cha anh ta tạm thời không thể giữ trọn vẹn phần đất thiêng liêng này. Trách nhiệm của chúng ta bây giờ là không để mất thêm bất kỳ tấc đất nào, đồng thời kiên trì đòi lại những phần đất đã bị chiếm đóng.
Cũng trên tinh thần đó, tìm hiểu lịch sử, thậm chí là tìm hiểu lại lịch sử, không phải là để “bới tung” lịch sử, cũng không phải nhằm “đánh bóng” tên tuổi cá nhân nào, mà chính là để hiểu đúng lịch sử, từ đó rút ra những bài học tích cực cho hiện tại và tương lai. Càng tiếp cận với sự thật lịch sử, càng hiểu rõ nguồn cội của mình hơn, từ đó càng có trách nhiệm hơn trong việc gìn giữ và phát huy những vốn quý của dân tộc. Những điều đó góp phần quan trọng vào việc xây dựng và phát triển đất nước tích cực hơn.
Hiện nay, nước ta đang ngày càng hội nhập sâu rộng hơn với thế giới. Đôi lúc, người ta có cảm giác vấn đề kinh tế quan trọng hơn truyền thống; việc của hôm nay cần thiết hơn chuyện ngày hôm qua. Nếu không chấn chỉnh nhận thức này sẽ thật nguy hiểm bởi đến lúc nào đó, một thế hệ người Việt quên mất nguồn cội, đánh mất bản sắc.
Trong điều kiện thế giới hiện nay, rõ ràng chúng ta không thể dùng biện pháp quân sự để lấy lại phần đất tạm thời mất, cũng như không thể chỉ trông cậy vào vũ lực để giữ những phần đất khác. Do đó, việc giáo dục tinh thần yêu nước cho người dân là điều hết sức quan trọng, để làm vũ khí gìn giữ cương thổ của cha ông, đồng thời tìm cách phục hồi chủ quyền những khu vực tạm thời mất quyền kiểm soát. Chính vũ khí yêu nước mới có sức mạnh gấp bội những phương tiện quân sự hiện đại. Để từ đó, mười năm, một trăm năm hay lâu hơn nữa, các thế hệ con cháu chúng ta, với truyền thống yêu nước nồng nàn được hun đúc từ ngàn đời qua và được các thế hệ hiện tiếp nối, sẽ bảo vệ được lãnh thổ mà hàng ngàn năm qua cha ông đã đổ máu để gìn giữ.
Trong bối cảnh đó, việc báo chí tiếp tục cung cấp những bằng chứng xác thực và khoa học để khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa là hết sức cần thiết. Cũng như việc nêu nhiều vấn đề lịch sử cần làm rõ để một mặt tiếp tục nghiên cứu, mặt khác cũng để giúp mọi người quan tâm và có hứng thú với lịch sử hơn. Tuy nhiên, bao nhiêu đó vẫn chưa đủ. Các cơ quan nhà nước trong hoạt động của mình cần thể hiện một cách triệt để tính lợi ích của quốc gia, của dân tộc, thay vì lợi ích cục bộ của mình. Báo chí, phim ảnh, văn học nghệ thuật, sân khấu… cần tăng cường khơi gợi, phát huy lòng yêu nước của người dân một cách mạnh mẽ hơn nữa.
Đặc biệt, chương trình dạy lịch sử trong nhà trường phải có sự thay đổi căn bản về nội dung và phương pháp. Về nội dung, việc dạy sử không phải chỉ để các em nắm bắt các sự kiện, mà thông qua đó, cần khơi gợi tinh thần tự tôn, tự cường dân tộc, cần giúp các em học được các bài học giữ nước của cha ông, chứ không đơn thuần học các trận đánh. Về phương pháp, cách học đọc chép cần sớm thay đổi, vì học sinh sẽ chóng quên vì không có tính gợi mở cao. Cần kết hợp nhiều biện pháp, phương tiện như sách giáo khoa, phim ảnh, truyện lịch sử, âm nhạc… để phát huy thế mạnh của từng biện pháp, từ đó mới có tác dụng tổng hợp. Cần chú ý, thay vì chỉ giới thiệu những “điểm hay”, “một chiều” kiểu như “dân tộc Việt Nam có tính cần cù, siêng năng”, “dân tộc ta có tinh thần yêu nước thương nòi” hay “nước ta rừng vàng biển bạc”…, thì cũng cần “điểm qua” những “mặt trái” của lịch sử. Ví như, những sự kiện mất nước, những tấm gương xấu về phản quốc, những kinh nghiệm lịch sử từ những sai sót của tiền nhân…; qua đó ắt hẳn sẽ khơi gợi sự khám phá, sự nghiên cứu sâu hơn trong học sinh, đồng thời giúp các em có cái nhìn đa diện hơn về lịch sử. Đây là cách mà người Nhật Bản giáo dục con cái của họ, để bây giờ họ vẫn tự hào là quốc gia có tinh thần dân tộc cao và sự vượt khó đáng nể.
Tóm lại, giáo dục yêu nước trong điều kiện mới không nên đi theo lối cũ. Phải thay đổi tư duy, đề cao sự cởi mở, thẳng thắn, trao đổi nhiều chiều; kết hợp thuyết phục với khơi gợi; kết hợp hội nhập, tiếp thu với gìn giữ và phát huy. Cần vận dụng “dĩ bất biến ứng vạn biến”, yêu nước là bất biến nhưng trong từng thời điểm, từng hoàn cảnh có cách thức thể hiện yêu nước khác nhau, sao cho phù hợp nhất, hiệu quả nhất.
CẦN CỞI MỞ VÀ THẲNG THẮN!
Gần đây, liên tục xảy ra nhiều sự kiện mà theo nhận xét của nhiều người là đã “chạm niềm yêu nước” của một bộ phận không nhỏ người dân. Vấn đề về Hoàng Sa, Trường Sa tuy không mới nhưng đã được khuấy động bởi những động thái của phía Trung Quốc, làm dấy lên sự phản ứng của nhiều thanh niên trong và ngoài nước. Đã có một số hành động biểu tình mang tính tự phát. Sự việc này tất nhiên không làm thay đổi thực tế, thậm chí ít nhiều gây những khó khăn về ngoại giao, nhưng dường như đã “khuấy động” lòng yêu nước trong nhân dân, nhất là giới trẻ. Trên nhiều diễn đàn, các nhật ký điện tử, không ít ý kiến bày tỏ thái độ tích cực của thanh niên đối với đất nước. Tất nhiên, không phải qua sự kiện này mới có sự tích cực đó, nhưng rõ ràng đây là một chất xúc tác quan trọng để khơi gợi, làm rõ thêm tinh thần, trách nhiệm công dân của mỗi người dân, đặc biệt là thanh niên. Tức là, qua sự kiện này, người ta quan tâm đến vấn đề yêu nước hơn, có suy nghĩ và hành động cụ thể, thiết thực.
Ngay sau đó, báo Thanh niên đã đăng loạt bài Thiền sư Lê Mạnh Thát và những phát hiện lịch sử chấn động, cũng gây xôn xao dư luận. Những vấn đề mà ông Lê Mạnh Thát nêu ra vẫn còn đang tranh cãi, có thể chưa thuyết phục được các nhà nghiên cứu lịch sử, nhưng rõ ràng cũng đã khơi gợi lòng tự tôn, tự hào dân tộc. Chẳng hạn, vấn đề nhà nước, chữ viết, văn học… của người Việt trước thời kỳ nước ta bị nhà Đông Hán đô hộ (năm 43 sau công nguyên), tầm vóc trí tuệ và bản lĩnh của người Việt trong lịch sử… đều khiến người ta quan tâm. Có thể những cái gọi là “phát hiện” này chỉ dừng lại là suy luận nhưng rõ ràng cũng đã gợi mở cho mọi người nên nhìn nhận lịch sử bằng nhiều chiều hơn, đồng thời mạnh dạn nêu những khúc mắc, thậm chí “phản biện” lại những gì được cho là đã bị “đóng khung”. Rõ ràng sự kiện này đã làm nhiều người quân tâm đến lịch sử hơn, kích thích họ tìm hiểu lịch sử nhiều hơn.
Trở lại những vấn đề thực tế, Hoàng Sa và Trường Sa là một phần không thể tách rời của lãnh thổ Việt Nam. Vì một số lý do khách quan trong lịch sử, cha anh ta tạm thời không thể giữ trọn vẹn phần đất thiêng liêng này. Trách nhiệm của chúng ta bây giờ là không để mất thêm bất kỳ tấc đất nào, đồng thời kiên trì đòi lại những phần đất đã bị chiếm đóng.
Cũng trên tinh thần đó, tìm hiểu lịch sử, thậm chí là tìm hiểu lại lịch sử, không phải là để “bới tung” lịch sử, cũng không phải nhằm “đánh bóng” tên tuổi cá nhân nào, mà chính là để hiểu đúng lịch sử, từ đó rút ra những bài học tích cực cho hiện tại và tương lai. Càng tiếp cận với sự thật lịch sử, càng hiểu rõ nguồn cội của mình hơn, từ đó càng có trách nhiệm hơn trong việc gìn giữ và phát huy những vốn quý của dân tộc. Những điều đó góp phần quan trọng vào việc xây dựng và phát triển đất nước tích cực hơn.
Hiện nay, nước ta đang ngày càng hội nhập sâu rộng hơn với thế giới. Đôi lúc, người ta có cảm giác vấn đề kinh tế quan trọng hơn truyền thống; việc của hôm nay cần thiết hơn chuyện ngày hôm qua. Nếu không chấn chỉnh nhận thức này sẽ thật nguy hiểm bởi đến lúc nào đó, một thế hệ người Việt quên mất nguồn cội, đánh mất bản sắc.
Trong điều kiện thế giới hiện nay, rõ ràng chúng ta không thể dùng biện pháp quân sự để lấy lại phần đất tạm thời mất, cũng như không thể chỉ trông cậy vào vũ lực để giữ những phần đất khác. Do đó, việc giáo dục tinh thần yêu nước cho người dân là điều hết sức quan trọng, để làm vũ khí gìn giữ cương thổ của cha ông, đồng thời tìm cách phục hồi chủ quyền những khu vực tạm thời mất quyền kiểm soát. Chính vũ khí yêu nước mới có sức mạnh gấp bội những phương tiện quân sự hiện đại. Để từ đó, mười năm, một trăm năm hay lâu hơn nữa, các thế hệ con cháu chúng ta, với truyền thống yêu nước nồng nàn được hun đúc từ ngàn đời qua và được các thế hệ hiện tiếp nối, sẽ bảo vệ được lãnh thổ mà hàng ngàn năm qua cha ông đã đổ máu để gìn giữ.
Trong bối cảnh đó, việc báo chí tiếp tục cung cấp những bằng chứng xác thực và khoa học để khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa là hết sức cần thiết. Cũng như việc nêu nhiều vấn đề lịch sử cần làm rõ để một mặt tiếp tục nghiên cứu, mặt khác cũng để giúp mọi người quan tâm và có hứng thú với lịch sử hơn. Tuy nhiên, bao nhiêu đó vẫn chưa đủ. Các cơ quan nhà nước trong hoạt động của mình cần thể hiện một cách triệt để tính lợi ích của quốc gia, của dân tộc, thay vì lợi ích cục bộ của mình. Báo chí, phim ảnh, văn học nghệ thuật, sân khấu… cần tăng cường khơi gợi, phát huy lòng yêu nước của người dân một cách mạnh mẽ hơn nữa.
Đặc biệt, chương trình dạy lịch sử trong nhà trường phải có sự thay đổi căn bản về nội dung và phương pháp. Về nội dung, việc dạy sử không phải chỉ để các em nắm bắt các sự kiện, mà thông qua đó, cần khơi gợi tinh thần tự tôn, tự cường dân tộc, cần giúp các em học được các bài học giữ nước của cha ông, chứ không đơn thuần học các trận đánh. Về phương pháp, cách học đọc chép cần sớm thay đổi, vì học sinh sẽ chóng quên vì không có tính gợi mở cao. Cần kết hợp nhiều biện pháp, phương tiện như sách giáo khoa, phim ảnh, truyện lịch sử, âm nhạc… để phát huy thế mạnh của từng biện pháp, từ đó mới có tác dụng tổng hợp. Cần chú ý, thay vì chỉ giới thiệu những “điểm hay”, “một chiều” kiểu như “dân tộc Việt Nam có tính cần cù, siêng năng”, “dân tộc ta có tinh thần yêu nước thương nòi” hay “nước ta rừng vàng biển bạc”…, thì cũng cần “điểm qua” những “mặt trái” của lịch sử. Ví như, những sự kiện mất nước, những tấm gương xấu về phản quốc, những kinh nghiệm lịch sử từ những sai sót của tiền nhân…; qua đó ắt hẳn sẽ khơi gợi sự khám phá, sự nghiên cứu sâu hơn trong học sinh, đồng thời giúp các em có cái nhìn đa diện hơn về lịch sử. Đây là cách mà người Nhật Bản giáo dục con cái của họ, để bây giờ họ vẫn tự hào là quốc gia có tinh thần dân tộc cao và sự vượt khó đáng nể.
Tóm lại, giáo dục yêu nước trong điều kiện mới không nên đi theo lối cũ. Phải thay đổi tư duy, đề cao sự cởi mở, thẳng thắn, trao đổi nhiều chiều; kết hợp thuyết phục với khơi gợi; kết hợp hội nhập, tiếp thu với gìn giữ và phát huy. Cần vận dụng “dĩ bất biến ứng vạn biến”, yêu nước là bất biến nhưng trong từng thời điểm, từng hoàn cảnh có cách thức thể hiện yêu nước khác nhau, sao cho phù hợp nhất, hiệu quả nhất.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét