NHỚ MỘT NGƯỜI BÁN RONG…
Tôi vẫn nhớ như in một người bán cá rong quanh vùng. Ông đi một chiếc xe đạp sườn ngang đã cũ, không có phanh và vè chắn. Để hãm xe, ông đạp vào một chiếc dép cũ để tạo sự ma sát trên lốp xe...
Hôm ấy, ông ta đi bán ngang nhà tôi. Con đường trước nhà nguyên là đường mòn do xe chở gỗ tạo nên, thường lầy lội và trơn trợt. Nghe tiếng rao, mẹ tôi gọi ông ta vào để mua cá. Vậy là sắp có một bữa khá hơn đây! Dù cá gì thì cũng vẫn là cá, vẫn hơn những “món” quen thuộc là đậu hủ, nước tương và... “thịt cọp”. Món sau cùng là một thức ăn phổ biến, bao gồm “hỗn hợp” muối hột và... ớt. Đem hai thứ ấy giã “cộp, cộp” để thành ra “thịt cọp”!
Hôm ấy ông ta bán cá sặt. Vì không có tiền lẻ nên hẹn với ông trưa ghé lại để trả tiền. Người đàn ông đi khỏi, mẹ tôi đem cá rửa sạch và để cả đầu mà bắc lên kho. Không có nước mắm nên mẹ tôi dùng muối hột và cho vào một chút nước tương làm nước màu. Đường và bột ngọt cũng chẳng có. Chưa ăn cũng biết là mặn lắm!
Lúc người bán cá trở lại, anh em chúng tôi đang ngồi chơi trên gác. Thấy sẵn đôi đũa trong nồi cá đang đặt trên bếp, ông đã gắp ăn vụng một con. Chúng tôi đều không lên tiếng và chỉ ngạc nhiên nhìn. Khi thối tiền xong, ông ta nói với mẹ tôi: “Chị cho em xin miếng nước”. Mẹ tôi lấy chén rót nước cho ông ta và không tỏ thái độ gì.
Khi người bán cá đi khỏi, chúng tôi mới tụt xuống kể lại chuyện “ăn vụng” cho mẹ nghe. Mẹ tôi thoáng cười và nói: “Mẹ biết rồi!”. Tôi ngạc nhiên vì làm sao mẹ biết thì mẹ nói: “Mẹ đoán được vì thấy chú ấy hơi lúng túng. Mà chắc cũng vì món cá kho mặn quá nên chú phải xin nước uống!” Hẳn người bán hàng rong kia đang đói bụng và không cầm lòng được trước mùi cá kho bốc lên hấp dẫn. Hẳn người ấy không thể biết rằng mẹ tôi có một sự nhạy cảm đặc biệt dựa trên một sự quen thuộc từ món cá kho mặn! Và hẳn người ấy cũng không ngờ món cá mặn như vậy…
Tôi nghe mẹ thở dài.
Đã hơn hai mươi năm từ những năm gia đình tôi sống rất chật vật nơi đất khách. Anh em tôi được học những bài học bổ ích từ sự gian khổ, đó là những bài học đầu tiên về sự chịu đựng, về ý chí vươn lên không ngừng. Và người bán rong đó là một hình mẫu sinh động.
Nhiều năm trôi qua, gia đình tôi có nhiều thay đổi. Đôi lần nhằm bữa ăn nêm mặn, tôi chợt nhớ câu chuyện về người đàn ông bán rong năm cũ. Hình ảnh người bán rong và câu nói: “Chị cho em xin miếng nước” lại hiện lên trong tâm trí. Câu chuyện của cái buổi sáng sình lầy và có mùi cá kho mặn xẵng ấy như diễn ra ngay trước mắt tôi. Tôi không bao giờ gặp lại người đàn ông đó nhưng câu chuyện này sẽ đi cùng tôi đến hết cuộc đời. Đó cũng là những khát vọng khôn nguôi, để giúp tôi có thêm động lực để phấn đấu không ngừng nghỉ vì một tương lai tốt đẹp hơn, không chỉ cho bản thân mình.
Tôi vẫn nhớ như in một người bán cá rong quanh vùng. Ông đi một chiếc xe đạp sườn ngang đã cũ, không có phanh và vè chắn. Để hãm xe, ông đạp vào một chiếc dép cũ để tạo sự ma sát trên lốp xe...
Hôm ấy, ông ta đi bán ngang nhà tôi. Con đường trước nhà nguyên là đường mòn do xe chở gỗ tạo nên, thường lầy lội và trơn trợt. Nghe tiếng rao, mẹ tôi gọi ông ta vào để mua cá. Vậy là sắp có một bữa khá hơn đây! Dù cá gì thì cũng vẫn là cá, vẫn hơn những “món” quen thuộc là đậu hủ, nước tương và... “thịt cọp”. Món sau cùng là một thức ăn phổ biến, bao gồm “hỗn hợp” muối hột và... ớt. Đem hai thứ ấy giã “cộp, cộp” để thành ra “thịt cọp”!
Hôm ấy ông ta bán cá sặt. Vì không có tiền lẻ nên hẹn với ông trưa ghé lại để trả tiền. Người đàn ông đi khỏi, mẹ tôi đem cá rửa sạch và để cả đầu mà bắc lên kho. Không có nước mắm nên mẹ tôi dùng muối hột và cho vào một chút nước tương làm nước màu. Đường và bột ngọt cũng chẳng có. Chưa ăn cũng biết là mặn lắm!
Lúc người bán cá trở lại, anh em chúng tôi đang ngồi chơi trên gác. Thấy sẵn đôi đũa trong nồi cá đang đặt trên bếp, ông đã gắp ăn vụng một con. Chúng tôi đều không lên tiếng và chỉ ngạc nhiên nhìn. Khi thối tiền xong, ông ta nói với mẹ tôi: “Chị cho em xin miếng nước”. Mẹ tôi lấy chén rót nước cho ông ta và không tỏ thái độ gì.
Khi người bán cá đi khỏi, chúng tôi mới tụt xuống kể lại chuyện “ăn vụng” cho mẹ nghe. Mẹ tôi thoáng cười và nói: “Mẹ biết rồi!”. Tôi ngạc nhiên vì làm sao mẹ biết thì mẹ nói: “Mẹ đoán được vì thấy chú ấy hơi lúng túng. Mà chắc cũng vì món cá kho mặn quá nên chú phải xin nước uống!” Hẳn người bán hàng rong kia đang đói bụng và không cầm lòng được trước mùi cá kho bốc lên hấp dẫn. Hẳn người ấy không thể biết rằng mẹ tôi có một sự nhạy cảm đặc biệt dựa trên một sự quen thuộc từ món cá kho mặn! Và hẳn người ấy cũng không ngờ món cá mặn như vậy…
Tôi nghe mẹ thở dài.
Đã hơn hai mươi năm từ những năm gia đình tôi sống rất chật vật nơi đất khách. Anh em tôi được học những bài học bổ ích từ sự gian khổ, đó là những bài học đầu tiên về sự chịu đựng, về ý chí vươn lên không ngừng. Và người bán rong đó là một hình mẫu sinh động.
Nhiều năm trôi qua, gia đình tôi có nhiều thay đổi. Đôi lần nhằm bữa ăn nêm mặn, tôi chợt nhớ câu chuyện về người đàn ông bán rong năm cũ. Hình ảnh người bán rong và câu nói: “Chị cho em xin miếng nước” lại hiện lên trong tâm trí. Câu chuyện của cái buổi sáng sình lầy và có mùi cá kho mặn xẵng ấy như diễn ra ngay trước mắt tôi. Tôi không bao giờ gặp lại người đàn ông đó nhưng câu chuyện này sẽ đi cùng tôi đến hết cuộc đời. Đó cũng là những khát vọng khôn nguôi, để giúp tôi có thêm động lực để phấn đấu không ngừng nghỉ vì một tương lai tốt đẹp hơn, không chỉ cho bản thân mình.
