Hạn chế tình trạng công chức nghỉ việc hàng loạt:
PHẢI XÓA BỎ NHỮNG NGHỊCH LÝ!
Xét cho cùng, công chức bỏ việc sẽ là điều bình thường nếu nhìn ở góc độ “nước chảy về chỗ trũng”. Tức là, nơi nào có điều kiện tốt hơn, thu nhập tốt hơn, có khả năng phát huy hơn thì người ta sẽ đổ về khu vực đó. Đã một thời, làm việc ở các cơ quan nhà nước có sức hấp dẫn bởi so với các khu vực khác, làm trong nhà nước ổn định hơn, có nhiều ưu đãi hơn. Đến nay, điều đó đã thay đổi. Người lao động có nhiều sự lựa chọn hơn và khoảng cách về tính “chỗ trũng” cũng giãn ra nhiều. Chẳng hạn, cách đây độ chục năm, nhìn chung, làm việc ở khu vực nhà nước và khu vực tư nhân (kể cả khu vực có yếu tố nước ngoài) có sự chênh lệch không lớn như hiện nay, cả về cơ hội tìm được việc, về thu nhập và điều kiện phát triển. Do đó, hiện tượng công chức nghỉ việc không nên xem là điều gì quá nghiêm trọng, nhưng cần phải nghiêm túc xem xét các nguyên nhân và tìm những giải pháp phù hợp. Trong đó, việc xóa bỏ những nghịch lý trong chính môi trường làm việc ở khu vực nhà nước (nhất là khối cơ quan đảng, đoàn thể và hành chính, trừ khối doanh nghiệp). Đó là:
Thứ nhất, “đầu vào” chưa mang tính cạnh tranh lành mạnh và công bằng. Thực tế hiện nay, để được nhận vào làm việc ở khu vực nhà nước không dễ dàng, nhưng những “rào cản” lại thường nằm ở chỗ lý lịch, bằng cấp, sự gửi gắm hơn là do năng lực thực sự. Có thể dễ dàng nhận thấy một sinh viên luật tốt nghiệp loại giỏi sẽ có rất ít cơ hội được nhận làm công chức ở phường nếu không có ai đó giới thiệu. Ngược lại, con em cán bộ tại chỗ lại dễ dàng được nhận rồi sau đó bổ sung bằng cấp… Bên cạnh đó, nhiều người “đi tắt” bằng con đường qua các đoàn thể rồi trở qua cơ quan hành chính cũng chưa thực sự thuyết phục. Chẳng hạn, một người vì lý do gì đó chưa học đại học, bắt đầu từ tham gia đoàn thể rồi học tại chức, đến khi trở thành trưởng đoàn thể thì theo cơ cấu có thể là cấp phó của chính quyền cùng cấp…
Thứ hai, môi trường làm việc còn có tính “cao bằng”. Trong khu vực nhà nước, tính hiệu quả của công việc chưa được đề cao bằng những hình thức thiết thực, như qua lương, thưởng, đề bạt… Vì lẽ đó, có một bộ phận làm việc kém hiệu quả nhưng không vi phạm gì thì cứ đều đặn được tăng lương, “sống lâu lên lão”. Như vậy, giữa người làm tốt và chưa tốt không có sự phân biệt rạch ròi, ngoài trừ sự đánh giá của dư luận! Đã vậy, việc khen thưởng cũng còn chưa hợp lý, thường xét cho người có chức vụ, có thâm niên…
Thứ ba, áp lực công việc lớn nhưng thu nhập chưa tương xứng. Làm công chức ở cơ sở (phường, xã) thực tế như “làm dâu trăm họ” bởi áp lực nặng nề, vừa hoàn thành nhiệm vụ theo yêu cầu của cấp trên, vừa theo quy trình công việc, vừa theo nguyện vọng, quyền lợi chính đáng của người dân. Đã vậy, trách nhiệm lại nặng nề, có sai sót gì là có thể không có cơ hội sửa chữa. Trong khi đó, thu nhập theo hệ số hiện nay là rất thấp so với thực tế cuộc sống, các khoản hỗ trợ khác cũng không đáng kể.
Thứ tư, khả năng phát triển không tùy thuộc vào năng lực, hiệu quả công việc mà còn nhiều yếu tố khác. Hiện nay, việc “đột phá” trong bổ nhiệm, đề bạt còn chưa nhiều, phần lớn vẫn theo “thứ tự”, theo “chuẩn”, theo “cơ cấu”. Do đó, hiện tượng “đến hẹn lại lên”, “sống lâu lên lão” và nhất là những người năng lực không tốt nhưng lại đủ “chuẩn” thì được ưu tiên. Ngoài ra, điều kiện để học thêm cũng không phải luôn thuận lợi.
Giải quyết tình trạng công chức nhà nước bỏ việc hàng loạt phải xóa bỏ những nghịch lý vừa kể. Nếu không biến khu vực nhà nước trở thành một “vùng trũng” thì cũng đừng để nó trở thành “vùng gò”; tức là, thay vì biến khu vực này trở thành nơi thu hút nhân tài thì lại khiến nó bị người có năng lực, có tâm huyết ngại ngần khi đặt chân đến tìm việc. Xét cho cùng, các cơ quan nhà nước cũng phải “săn đầu người”, phải “tiếp thị” để chọn cho được những người phù hợp thay vì để người ta tự đến, đã vậy rồi cũng dễ dàng cho người ta “rũ áo” ra đi vì những nghịch lý hoàn toàn có thể khắc phục được.
PHẢI XÓA BỎ NHỮNG NGHỊCH LÝ!
Xét cho cùng, công chức bỏ việc sẽ là điều bình thường nếu nhìn ở góc độ “nước chảy về chỗ trũng”. Tức là, nơi nào có điều kiện tốt hơn, thu nhập tốt hơn, có khả năng phát huy hơn thì người ta sẽ đổ về khu vực đó. Đã một thời, làm việc ở các cơ quan nhà nước có sức hấp dẫn bởi so với các khu vực khác, làm trong nhà nước ổn định hơn, có nhiều ưu đãi hơn. Đến nay, điều đó đã thay đổi. Người lao động có nhiều sự lựa chọn hơn và khoảng cách về tính “chỗ trũng” cũng giãn ra nhiều. Chẳng hạn, cách đây độ chục năm, nhìn chung, làm việc ở khu vực nhà nước và khu vực tư nhân (kể cả khu vực có yếu tố nước ngoài) có sự chênh lệch không lớn như hiện nay, cả về cơ hội tìm được việc, về thu nhập và điều kiện phát triển. Do đó, hiện tượng công chức nghỉ việc không nên xem là điều gì quá nghiêm trọng, nhưng cần phải nghiêm túc xem xét các nguyên nhân và tìm những giải pháp phù hợp. Trong đó, việc xóa bỏ những nghịch lý trong chính môi trường làm việc ở khu vực nhà nước (nhất là khối cơ quan đảng, đoàn thể và hành chính, trừ khối doanh nghiệp). Đó là:
Thứ nhất, “đầu vào” chưa mang tính cạnh tranh lành mạnh và công bằng. Thực tế hiện nay, để được nhận vào làm việc ở khu vực nhà nước không dễ dàng, nhưng những “rào cản” lại thường nằm ở chỗ lý lịch, bằng cấp, sự gửi gắm hơn là do năng lực thực sự. Có thể dễ dàng nhận thấy một sinh viên luật tốt nghiệp loại giỏi sẽ có rất ít cơ hội được nhận làm công chức ở phường nếu không có ai đó giới thiệu. Ngược lại, con em cán bộ tại chỗ lại dễ dàng được nhận rồi sau đó bổ sung bằng cấp… Bên cạnh đó, nhiều người “đi tắt” bằng con đường qua các đoàn thể rồi trở qua cơ quan hành chính cũng chưa thực sự thuyết phục. Chẳng hạn, một người vì lý do gì đó chưa học đại học, bắt đầu từ tham gia đoàn thể rồi học tại chức, đến khi trở thành trưởng đoàn thể thì theo cơ cấu có thể là cấp phó của chính quyền cùng cấp…
Thứ hai, môi trường làm việc còn có tính “cao bằng”. Trong khu vực nhà nước, tính hiệu quả của công việc chưa được đề cao bằng những hình thức thiết thực, như qua lương, thưởng, đề bạt… Vì lẽ đó, có một bộ phận làm việc kém hiệu quả nhưng không vi phạm gì thì cứ đều đặn được tăng lương, “sống lâu lên lão”. Như vậy, giữa người làm tốt và chưa tốt không có sự phân biệt rạch ròi, ngoài trừ sự đánh giá của dư luận! Đã vậy, việc khen thưởng cũng còn chưa hợp lý, thường xét cho người có chức vụ, có thâm niên…
Thứ ba, áp lực công việc lớn nhưng thu nhập chưa tương xứng. Làm công chức ở cơ sở (phường, xã) thực tế như “làm dâu trăm họ” bởi áp lực nặng nề, vừa hoàn thành nhiệm vụ theo yêu cầu của cấp trên, vừa theo quy trình công việc, vừa theo nguyện vọng, quyền lợi chính đáng của người dân. Đã vậy, trách nhiệm lại nặng nề, có sai sót gì là có thể không có cơ hội sửa chữa. Trong khi đó, thu nhập theo hệ số hiện nay là rất thấp so với thực tế cuộc sống, các khoản hỗ trợ khác cũng không đáng kể.
Thứ tư, khả năng phát triển không tùy thuộc vào năng lực, hiệu quả công việc mà còn nhiều yếu tố khác. Hiện nay, việc “đột phá” trong bổ nhiệm, đề bạt còn chưa nhiều, phần lớn vẫn theo “thứ tự”, theo “chuẩn”, theo “cơ cấu”. Do đó, hiện tượng “đến hẹn lại lên”, “sống lâu lên lão” và nhất là những người năng lực không tốt nhưng lại đủ “chuẩn” thì được ưu tiên. Ngoài ra, điều kiện để học thêm cũng không phải luôn thuận lợi.
Giải quyết tình trạng công chức nhà nước bỏ việc hàng loạt phải xóa bỏ những nghịch lý vừa kể. Nếu không biến khu vực nhà nước trở thành một “vùng trũng” thì cũng đừng để nó trở thành “vùng gò”; tức là, thay vì biến khu vực này trở thành nơi thu hút nhân tài thì lại khiến nó bị người có năng lực, có tâm huyết ngại ngần khi đặt chân đến tìm việc. Xét cho cùng, các cơ quan nhà nước cũng phải “săn đầu người”, phải “tiếp thị” để chọn cho được những người phù hợp thay vì để người ta tự đến, đã vậy rồi cũng dễ dàng cho người ta “rũ áo” ra đi vì những nghịch lý hoàn toàn có thể khắc phục được.
Bài đã đăng Báo Tuổi trẻ, ngày 27-8-2008
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét