MỘT NGHỀ LƯƠNG THIỆN!
Trên đường đi Đà Lạt, qua khỏi "đá ba chồng" ở thị trấn Định Quán (tỉnh Đồng Nai) là khu rừng giá tỵ trồng ven hai bên đường dài hơn 3 cây số. Nhiều người nói rằng rừng này trồng vào khoảng năm 1960. “Đệ nhất phu nhân” của Ngô triều Trần Lệ Xuân có tham vọng là sẽ dùng gỗ để sản xuất báng súng tiểu liên (!). Có lẽ bà ta nghĩ rằng chế độ Ngô Đình sẽ còn tồn tại lâu dài (ít ra cũng phải ba bốn mươi năm) để có thể khai thác số gỗ đó. Nhưng may thay (!), họ Ngô yểu mệnh, “thọ” được chín năm và khu rừng này lúc đó chỉ mới vài tuổi đã phải thay chủ.
Giá tỵ (còn gọi là tếch) là loại cây thân to, lá mọc đối, hoa màu trắng, gỗ màu vàng nâu, rắn và bền, thường dùng để đóng tàu biển. Gỗ giá tỵ ít bị mối mọt ăn và là một mặt hàng xuất khẩu có giá trị. Hiện khu rừng giá tỵ này nằm trên địa phận các xã Phú Tân, Phú Lợi (huyện Định Quán) và thị trấn Tân Phú, là rừng đặc dụng quốc gia, được bảo vệ khá nghiêm ngặt. Hàng năm, các cây chết được bổ sung bằng cây con mới mọc lên từ hạt rụng.
Đầu mùa mưa, sự sống trở về sau cái nắng khô rát cao nguyên. Rừng giá tỵ phủ lá xanh trở lại. Một số người dân địa phương bắt đầu đi hái lá. Họ hái bằng hai cách: leo lên cây rồi bẻ những cành nhỏ có nhiều lá thả xuống; dùng sào dài có cột móc sắt rồi kéo gãy những cành thấp. Sau đó, họ lựa những lá to, dày, không bị rách xếp lại thành xấp vài chục lá. Lá giá tỵ khá xấu vì nhám và to sần, nhưng qua bàn tay đẫm mồ hôi của những con người yêu lao động, chịu khó (và cũng chịu khổ), chúng cũng giúp cho nhiều người có cái ăn, cái mặc. Lá giá tỵ được đặt trên những chiếc xe đạp thồ chở bỏ mối cho những người bán ngoài chợ dùng để gói rau, gói cá…
Rồi mưa ngày một nhiều, sức sống tăng thêm nhưng lá dần già đi, rách bươm và xấu xí, bao nhiêu sự sống của giá tỵ bắt đầu dồn hết cho những chiếc hoa trắng li ti để tạo một thế hệ mới. Lá xấu, người ta không hái nữa. Họ có thể chuyển sang làm nghề gì đó không rõ nhưng bước đường kiếm sống của họ chắc cũng không dễ dàng hơn bao nhiêu đâu. Có người trong số họ đang chờ một mùa mới. Mùa khô. Nắng cao nguyên như thiêu đốt những chiếc lá giá tỵ và làm chúng lần lượt lìa cành. Lúc này hoa đã kết thành quả, và khi quả khô, ngả một màu xám ngắt. Có những người chờ đợi đến ngày này – mùa hái trái. Chỉ là hái trái mà không phải thu hoạch, vì họ không trồng mà chỉ tận dụng sự rơi vãi tự nhiên để tìm nguồn sống cho mình. Vì trái đều ở trên ngọn nên họ phải leo lên cao mà rung thật mạnh để trái rụng xuống. Giá tỵ tuy dẻo nhưng phải là thân to kìa, còn cành nhỏ lại rất giòn. Sơ ý trượt chân là ngã như chơi. Có lúc người leo cây toòng teng trên thân cây khẳng khiu mà chống chọi với những cơn gió mạnh thổi qua tưởng chừng họ là những chàng Tarzan vậy – những chàng Tarzan bất đắc dĩ! Rung xong, họ lại leo xuống và nhặt những quả vừa rụng. Công việc cũng âm thầm, lặng lẽ như lúc hái lá, dù mùa này cả rừng cây đã trụi lá, bớt vẻ lạnh lẽo, hoang sơ rồi. Những người ngại leo cao thì nhặt nhạnh trái do gió làm rụng. Trái giá tỵ có một lớp vỏ dày cứng, bên trong là cái nhân nhỏ màu trắng. Trẻ con thường nhấm nháp tí nhân có vị beo béo này. Nhưng người đi hái trái thì không rảnh rỗi để thưởng thức. Họ tranh thủ gom góp rồi quày quả chở hạt đi bán. Ở trạm quản lý rừng đặc dụng giá tỵ, người ta mua hạt với một giá tương đối. Chắc người hái cũng chẳng bận tâm đến việc quả của họ bán được làm gì, để làm giống hoặc làm bất cứ việc gì khác. Điều họ đang suy nghĩ là ngày mai sẽ đến khu nào chưa có ai hái để tìm được một bao nặng hơn bao hôm nay.
Công việc của những người hái lá và hái trái âm thầm như vậy. Xin đừng gọi đó là một nghề, vì nó còn đơn giản lắm và cũng ít người làm lắm. Hãy gọi đó là những công việc mà không phải ai cũng muốn và dám làm. Nhưng công việc đó đã góp phần mang lại cơm ăn áo mặc cho bao nhiêu con người và tạo cơ hội cho con em họ được học hành. Đó là một công việc lương thiện và đáng quý.
Hơn nữa, chúng ta nên ghi ơn họ. Lá giá tỵ do họ bẻ mang về để gói hàng thay cho bao nylon có một tác dụng rất tích cực đến môi trường. (Người ta nói rằng nếu túi nylon được sử dụng từ thời Hùng Vương (cách đây đã 3.000 năm thì đến ngày nay vẫn chưa phân rã hết!). Với những hạt giống, họ đã góp phần trồng thêm những khu rừng mới ở khắp nơi trên đất Việt này, mang đến cho dân ta màu xanh của rừng, xua đi màu xám ngắt của những vùng đất trống đồi trọc. Những rừng giá tỵ lớn lên, trở thành rừng đặc dụng quốc gia ở địa phương đó, nhiều năm sau sẽ có những khối gỗ xuất khẩu mang về nhiều ngoại tệ cho đất nước.
Trên đường đi Đà Lạt, qua khỏi "đá ba chồng" ở thị trấn Định Quán (tỉnh Đồng Nai) là khu rừng giá tỵ trồng ven hai bên đường dài hơn 3 cây số. Nhiều người nói rằng rừng này trồng vào khoảng năm 1960. “Đệ nhất phu nhân” của Ngô triều Trần Lệ Xuân có tham vọng là sẽ dùng gỗ để sản xuất báng súng tiểu liên (!). Có lẽ bà ta nghĩ rằng chế độ Ngô Đình sẽ còn tồn tại lâu dài (ít ra cũng phải ba bốn mươi năm) để có thể khai thác số gỗ đó. Nhưng may thay (!), họ Ngô yểu mệnh, “thọ” được chín năm và khu rừng này lúc đó chỉ mới vài tuổi đã phải thay chủ.
Giá tỵ (còn gọi là tếch) là loại cây thân to, lá mọc đối, hoa màu trắng, gỗ màu vàng nâu, rắn và bền, thường dùng để đóng tàu biển. Gỗ giá tỵ ít bị mối mọt ăn và là một mặt hàng xuất khẩu có giá trị. Hiện khu rừng giá tỵ này nằm trên địa phận các xã Phú Tân, Phú Lợi (huyện Định Quán) và thị trấn Tân Phú, là rừng đặc dụng quốc gia, được bảo vệ khá nghiêm ngặt. Hàng năm, các cây chết được bổ sung bằng cây con mới mọc lên từ hạt rụng.
Đầu mùa mưa, sự sống trở về sau cái nắng khô rát cao nguyên. Rừng giá tỵ phủ lá xanh trở lại. Một số người dân địa phương bắt đầu đi hái lá. Họ hái bằng hai cách: leo lên cây rồi bẻ những cành nhỏ có nhiều lá thả xuống; dùng sào dài có cột móc sắt rồi kéo gãy những cành thấp. Sau đó, họ lựa những lá to, dày, không bị rách xếp lại thành xấp vài chục lá. Lá giá tỵ khá xấu vì nhám và to sần, nhưng qua bàn tay đẫm mồ hôi của những con người yêu lao động, chịu khó (và cũng chịu khổ), chúng cũng giúp cho nhiều người có cái ăn, cái mặc. Lá giá tỵ được đặt trên những chiếc xe đạp thồ chở bỏ mối cho những người bán ngoài chợ dùng để gói rau, gói cá…
Rồi mưa ngày một nhiều, sức sống tăng thêm nhưng lá dần già đi, rách bươm và xấu xí, bao nhiêu sự sống của giá tỵ bắt đầu dồn hết cho những chiếc hoa trắng li ti để tạo một thế hệ mới. Lá xấu, người ta không hái nữa. Họ có thể chuyển sang làm nghề gì đó không rõ nhưng bước đường kiếm sống của họ chắc cũng không dễ dàng hơn bao nhiêu đâu. Có người trong số họ đang chờ một mùa mới. Mùa khô. Nắng cao nguyên như thiêu đốt những chiếc lá giá tỵ và làm chúng lần lượt lìa cành. Lúc này hoa đã kết thành quả, và khi quả khô, ngả một màu xám ngắt. Có những người chờ đợi đến ngày này – mùa hái trái. Chỉ là hái trái mà không phải thu hoạch, vì họ không trồng mà chỉ tận dụng sự rơi vãi tự nhiên để tìm nguồn sống cho mình. Vì trái đều ở trên ngọn nên họ phải leo lên cao mà rung thật mạnh để trái rụng xuống. Giá tỵ tuy dẻo nhưng phải là thân to kìa, còn cành nhỏ lại rất giòn. Sơ ý trượt chân là ngã như chơi. Có lúc người leo cây toòng teng trên thân cây khẳng khiu mà chống chọi với những cơn gió mạnh thổi qua tưởng chừng họ là những chàng Tarzan vậy – những chàng Tarzan bất đắc dĩ! Rung xong, họ lại leo xuống và nhặt những quả vừa rụng. Công việc cũng âm thầm, lặng lẽ như lúc hái lá, dù mùa này cả rừng cây đã trụi lá, bớt vẻ lạnh lẽo, hoang sơ rồi. Những người ngại leo cao thì nhặt nhạnh trái do gió làm rụng. Trái giá tỵ có một lớp vỏ dày cứng, bên trong là cái nhân nhỏ màu trắng. Trẻ con thường nhấm nháp tí nhân có vị beo béo này. Nhưng người đi hái trái thì không rảnh rỗi để thưởng thức. Họ tranh thủ gom góp rồi quày quả chở hạt đi bán. Ở trạm quản lý rừng đặc dụng giá tỵ, người ta mua hạt với một giá tương đối. Chắc người hái cũng chẳng bận tâm đến việc quả của họ bán được làm gì, để làm giống hoặc làm bất cứ việc gì khác. Điều họ đang suy nghĩ là ngày mai sẽ đến khu nào chưa có ai hái để tìm được một bao nặng hơn bao hôm nay.
Công việc của những người hái lá và hái trái âm thầm như vậy. Xin đừng gọi đó là một nghề, vì nó còn đơn giản lắm và cũng ít người làm lắm. Hãy gọi đó là những công việc mà không phải ai cũng muốn và dám làm. Nhưng công việc đó đã góp phần mang lại cơm ăn áo mặc cho bao nhiêu con người và tạo cơ hội cho con em họ được học hành. Đó là một công việc lương thiện và đáng quý.
Hơn nữa, chúng ta nên ghi ơn họ. Lá giá tỵ do họ bẻ mang về để gói hàng thay cho bao nylon có một tác dụng rất tích cực đến môi trường. (Người ta nói rằng nếu túi nylon được sử dụng từ thời Hùng Vương (cách đây đã 3.000 năm thì đến ngày nay vẫn chưa phân rã hết!). Với những hạt giống, họ đã góp phần trồng thêm những khu rừng mới ở khắp nơi trên đất Việt này, mang đến cho dân ta màu xanh của rừng, xua đi màu xám ngắt của những vùng đất trống đồi trọc. Những rừng giá tỵ lớn lên, trở thành rừng đặc dụng quốc gia ở địa phương đó, nhiều năm sau sẽ có những khối gỗ xuất khẩu mang về nhiều ngoại tệ cho đất nước.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét