ĐỪNG XEM VEDAN LÀ VẬT “TẾ”!
Có thể nói, hành vi gây ô nhiễm môi trường của Vedan là trường hợp đặc biệt: mức độ vi phạm rất nghiêm trọng, hậu quả rất nặng nề; thời gian vi phạm kéo dài; vi phạm có quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi; bản thân đơn vị vi phạm là một doanh nghiệp có uy tín, có chỗ đứng khá ổn định trên thị trường. Điều đặc biệt hơn cả là Vedan là trường hợp gây ô nhiễm môi trường lớn nhất bị phát hiện từ trước đến nay.
Chính vì vậy, công luận đang phẫn nộ với hành vi vi phạm của Vedan. Những ý kiến đề nghị tẩy chay sản phẩm của Vedan, truy cứu trách nhiệm hình sự các cá nhân vi phạm, thậm chí rút giấy phép hoạt động… đã phản ánh sự quan tâm và bức xúc trước vi phạm này. Nhưng dường như không chỉ có bao nhiêu đó. Đằng sau và bên trong sự việc này còn ẩn chứa nhiều sự việc khác, cũng đáng để quan tâm, xử lý, nếu không muốn mọi việc bị nhìn nhận phiến diện, thiếu khách quan. Dù có thể xem vụ việc này là “điểm” nhưng cũng không nên xem Vedan là vật “tế”, vật “hi sinh” bởi việc bảo vệ môi trường phải là việc làm thường xuyên, liên tục và của toàn dân, chứ không phải xử lý Vedan xong là đã dứt điểm.
Thứ nhất, hiện nay, không chỉ có Vedan là doanh nghiệp duy nhất gây ô nhiễm môi trường tại Việt Nam. Các cơ quan chức năng chắc không khó liệt kê ra danh sách các doanh nghiệp không đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường ở mỗi tỉnh, mỗi thành phố. Có lẽ không tỉnh thành nào dám đảm bảo các khu công nghiệp, các nhà máy, xí nghiệp ở địa phương mình hoàn toàn không gây ô nhiễm môi trường. Vì vậy, cần tiếp tục kiểm tra, xác định tính chất mà mức độ vi phạm để có biện pháp xử lý tiếp theo ở tất cả các địa phương.
Thứ hai, các cơ quan chức năng đã ở đâu và làm gì trong suốt 14 năm vi phạm của Vedan và nhiều doanh nghiệp khác đã và đang gây ô nhiễm môi trường? Nhiều người đã nói đến sự mưu mô và tinh vi của Vedan trong vi phạm có tính hệ thống này. Điều đó đúng nhưng không thể nói các cơ quan chức năng về bảo vệ môi trường đã làm tròn chức trách của mình. Liệu đã có kiểm tra thường xuyên hay không? Liệu các biện pháp kiểm tra có thực chất không? Chính sự lỏng lẻo, yếu kém của các cơ quan bảo vệ môi trường, từ địa phương đến trung ương, Vedan mới có thể vi phạm trong suốt ngần ấy năm như vậy. Nay chờ xử lý Vedan thì cũng không thể bỏ qua trách nhiệm của các cơ quan này với do sự thiếu trách nhiệm.
Thứ ba, việc xử lý Vedan là điều đương nhiên, kể cả đồng thời kết hợp nhiều biện pháp (truy tố hình sự, rút giấy phép, phạt tiền, buộc khắc phục hậu quả…), vậy doanh nghiệp vi phạm nào là đối tượng bị xử lý tiếp theo? Và thiệt hại cho môi trường sống, cho người dân sẽ được tính toán và bù đắp như thế nào? Không xem Vedan là vật “tế” nhưng nên xem đây là trường hợp “mở màn”, là một “tiền lệ”, thậm chí là một trường hợp “điểm” hay “chuẩn” để từ đó tích lũy thêm “kinh nghiệm” và làm căn cứ để xử lý các trường hợp tiếp theo. Tuy nhiên, việc xử lý Vedan phải tuân theo các quy định của pháp luật hiện hành chứ không vì sự phẫn nộ hay áp lực của công luận. Nếu pháp luật chưa đủ điều chỉnh hoặc mức điều chỉnh chưa thật hợp lý hay đủ sức răn đe thì đây cũng là dịp để các nhà làm luật có thể tiếp tục hoàn thiện các luật về bảo vệ môi trường.
Chính vì vậy, cần có một quan điểm rõ ràng về bảo vệ môi trường cũng như đấu tranh chống các hành vi gây ô nhiễm môi trường. Các quan điểm cho rằng tập trung phát triển kinh tế là ưu tiên hàng đầu cần được thay đổi. Thậm chí, phải đấu tranh chống lại quan điểm vì mục tiêu kinh tế mà bất chấp hậu quả về môi trường, hoặc vấn đề môi trường là chuyện của ai đó chứ không phải của người quản lý, của bản thân doanh nghiệp. Do đó, cần thống nhất một quan điểm là phải phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường sống. Đó chính là một trong những yêu cầu của phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, vấn đề nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho toàn dân, trong đó có các doanh nghiệp, là điều rất quan trọng và cần thiết. Khi ý thức bảo vệ môi trường trở nên thường trực trong mỗi người dân thì khả năng đấu tranh chống lại các hành vi vi phạm môi trường mới được nâng cao. Dĩ nhiên, việc đấu tranh này phải tuân thủ các quy định của pháp luật và cần thiết có sự hướng dẫn, tổ chức của các đoàn thể chính trị - xã hội đại diện cho quyền lợi và nguyện vọng của người dân.
Có thể nói, hành vi gây ô nhiễm môi trường của Vedan là trường hợp đặc biệt: mức độ vi phạm rất nghiêm trọng, hậu quả rất nặng nề; thời gian vi phạm kéo dài; vi phạm có quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi; bản thân đơn vị vi phạm là một doanh nghiệp có uy tín, có chỗ đứng khá ổn định trên thị trường. Điều đặc biệt hơn cả là Vedan là trường hợp gây ô nhiễm môi trường lớn nhất bị phát hiện từ trước đến nay.
Chính vì vậy, công luận đang phẫn nộ với hành vi vi phạm của Vedan. Những ý kiến đề nghị tẩy chay sản phẩm của Vedan, truy cứu trách nhiệm hình sự các cá nhân vi phạm, thậm chí rút giấy phép hoạt động… đã phản ánh sự quan tâm và bức xúc trước vi phạm này. Nhưng dường như không chỉ có bao nhiêu đó. Đằng sau và bên trong sự việc này còn ẩn chứa nhiều sự việc khác, cũng đáng để quan tâm, xử lý, nếu không muốn mọi việc bị nhìn nhận phiến diện, thiếu khách quan. Dù có thể xem vụ việc này là “điểm” nhưng cũng không nên xem Vedan là vật “tế”, vật “hi sinh” bởi việc bảo vệ môi trường phải là việc làm thường xuyên, liên tục và của toàn dân, chứ không phải xử lý Vedan xong là đã dứt điểm.
Thứ nhất, hiện nay, không chỉ có Vedan là doanh nghiệp duy nhất gây ô nhiễm môi trường tại Việt Nam. Các cơ quan chức năng chắc không khó liệt kê ra danh sách các doanh nghiệp không đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường ở mỗi tỉnh, mỗi thành phố. Có lẽ không tỉnh thành nào dám đảm bảo các khu công nghiệp, các nhà máy, xí nghiệp ở địa phương mình hoàn toàn không gây ô nhiễm môi trường. Vì vậy, cần tiếp tục kiểm tra, xác định tính chất mà mức độ vi phạm để có biện pháp xử lý tiếp theo ở tất cả các địa phương.
Thứ hai, các cơ quan chức năng đã ở đâu và làm gì trong suốt 14 năm vi phạm của Vedan và nhiều doanh nghiệp khác đã và đang gây ô nhiễm môi trường? Nhiều người đã nói đến sự mưu mô và tinh vi của Vedan trong vi phạm có tính hệ thống này. Điều đó đúng nhưng không thể nói các cơ quan chức năng về bảo vệ môi trường đã làm tròn chức trách của mình. Liệu đã có kiểm tra thường xuyên hay không? Liệu các biện pháp kiểm tra có thực chất không? Chính sự lỏng lẻo, yếu kém của các cơ quan bảo vệ môi trường, từ địa phương đến trung ương, Vedan mới có thể vi phạm trong suốt ngần ấy năm như vậy. Nay chờ xử lý Vedan thì cũng không thể bỏ qua trách nhiệm của các cơ quan này với do sự thiếu trách nhiệm.
Thứ ba, việc xử lý Vedan là điều đương nhiên, kể cả đồng thời kết hợp nhiều biện pháp (truy tố hình sự, rút giấy phép, phạt tiền, buộc khắc phục hậu quả…), vậy doanh nghiệp vi phạm nào là đối tượng bị xử lý tiếp theo? Và thiệt hại cho môi trường sống, cho người dân sẽ được tính toán và bù đắp như thế nào? Không xem Vedan là vật “tế” nhưng nên xem đây là trường hợp “mở màn”, là một “tiền lệ”, thậm chí là một trường hợp “điểm” hay “chuẩn” để từ đó tích lũy thêm “kinh nghiệm” và làm căn cứ để xử lý các trường hợp tiếp theo. Tuy nhiên, việc xử lý Vedan phải tuân theo các quy định của pháp luật hiện hành chứ không vì sự phẫn nộ hay áp lực của công luận. Nếu pháp luật chưa đủ điều chỉnh hoặc mức điều chỉnh chưa thật hợp lý hay đủ sức răn đe thì đây cũng là dịp để các nhà làm luật có thể tiếp tục hoàn thiện các luật về bảo vệ môi trường.
Chính vì vậy, cần có một quan điểm rõ ràng về bảo vệ môi trường cũng như đấu tranh chống các hành vi gây ô nhiễm môi trường. Các quan điểm cho rằng tập trung phát triển kinh tế là ưu tiên hàng đầu cần được thay đổi. Thậm chí, phải đấu tranh chống lại quan điểm vì mục tiêu kinh tế mà bất chấp hậu quả về môi trường, hoặc vấn đề môi trường là chuyện của ai đó chứ không phải của người quản lý, của bản thân doanh nghiệp. Do đó, cần thống nhất một quan điểm là phải phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường sống. Đó chính là một trong những yêu cầu của phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, vấn đề nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho toàn dân, trong đó có các doanh nghiệp, là điều rất quan trọng và cần thiết. Khi ý thức bảo vệ môi trường trở nên thường trực trong mỗi người dân thì khả năng đấu tranh chống lại các hành vi vi phạm môi trường mới được nâng cao. Dĩ nhiên, việc đấu tranh này phải tuân thủ các quy định của pháp luật và cần thiết có sự hướng dẫn, tổ chức của các đoàn thể chính trị - xã hội đại diện cho quyền lợi và nguyện vọng của người dân.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét