ĐẶT CỌC” HAY “ỨNG TRƯỚC”?
Cô bạn tôi là một chủ vựa tôm khá lớn ở huyện Bình Đại (Bến Tre). Một lần gặp nhau, cô bảo tôi phải “làm chủ” cho cô một việc mà cô cho là “chưa từng gặp”. Số là, lần đó cô thỏa thuận được với một chủ vuông tôm giá cả và ngày đến bắt tôm. Đợt đó, tôm đang “nhũng” nên vuông nào có “lái” đến mua là rất mừng. Nhưng để “chắc ăn”, cô bạn tôi đưa cho chủ vuông tôm 10 triệu đồng và nói: “Em đưa trước anh mười triệu, giá cả vậy, đúng ngày tụi em sẽ đến thu”. Không ngờ, chỉ sau đó hai ngày, tôm chợt lên giá, ông chủ vuông tôm kia liền bán cho người khác. Đúng hẹn, cô bạn tôi cho xe cộ và người đến thu tôm thì chỉ có… ao không. Chủ vuông tôm chỉ gãi đầu gãi tai nói: “Tôi kẹt nợ quá nên bán cho vựa khác rồi. Tiền ứng trước của cô, tôi xin trả đủ, cộng thêm một triệu bù đắp công sá anh em đến đây, mong cô thông cảm”. Cô bạn tôi giận run môi. Hai bên tranh cãi một hồi, bạn tôi đòi phải bồi thường tiền đặt cọc. Đến đây, ông chủ vuông tôm rất tự tin: “Tôi không trả thêm đồng nào hết, vì tiền cô đưa cho tôi là tiền ứng trước, không phải tiền đặt cọc, hơn nữa cũng không có giấy tờ gì làm bằng cả!” Bạn tôi cuối cùng phải ngầm bồ hòn ra về, đành mất mấy chục triệu tiền lãi của ba tấn tôm!
Đây chắc là không phải chuyện hiếm xảy ra. Có điều xuất hiện một ông chủ tôm “cao tay” là hiếm! Bởi vì, ông ta đã nắm khá chắc luật dân sự. Trong Bộ luật Dân sự, không có điều nào quy định việc bồi thường người đơn phương chấm dứt hợp đồng đối với việc “ứng trước” mà chỉ có bồi thường cho việc “đặt cọc”. Hai hành vi này dường như chỉ khác nhau cách gọi và văn bản (hoặc chứng cứ khác có giá trị pháp lý) làm bằng. Vì vậy trong giao dịch dân sự, nếu chỉ không rõ ràng cách gọi tên (và cả thiếu bằng chứng) thì dễ xảy ra tranh chấp. Trong thực tế, nhiều người mặc nhiên cho rằng “ứng trước” là “đặt cọc” và ngược lại. Do đó, đôi khi xảy ra nhầm lẫn. Bên cạnh đó, hai bên thường chỉ “giao dịch miệng” – một tồn tại từ nền sản xuất nông nghiệp truyền thống – nên không ít khi lâm vào cảnh “lời nói gió bay” khi một bên “quên” hoặc cố tình lật lọng.
Với các hợp đồng dân sự hay hợp đồng kinh tế, bên cạnh việc giữ chữ tín, việc áp dụng đúng các quy định của pháp luật là rất cần thiết. Tất nhiên các nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện, tự thỏa thuận phải được đặt lên hàng đầu nhưng những yêu cầu khác về hình thức cũng không kém phần quan trọng. Đó là phải sử dụng đúng hình thức hợp đồng (đối với các giao dịch có trị trị lớn hoặc điều khoản hợp đồng chi tiết thì nên (thậm chí là phải) làm thành văn bản, đôi lúc cần phải có công chứng), câu chữ sử dụng phải rõ ràng, dễ hiểu, tránh hiểu mập mờ hoặc hiểu theo cách nào cũng được!
Bởi vậy, tôi chỉ có thể khuyên cô bạn, nên in sẵn “giấy đặt cọc” hoặc “giấy tạm ứng” để sử dụng trong những trường hợp cụ thể, có nội dung rõ ràng, chi tiết, có chữ ký của hai bên để không xảy ra tranh chấp hoặc khi có tranh chấp cũng dễ “xử”!
Cô bạn tôi là một chủ vựa tôm khá lớn ở huyện Bình Đại (Bến Tre). Một lần gặp nhau, cô bảo tôi phải “làm chủ” cho cô một việc mà cô cho là “chưa từng gặp”. Số là, lần đó cô thỏa thuận được với một chủ vuông tôm giá cả và ngày đến bắt tôm. Đợt đó, tôm đang “nhũng” nên vuông nào có “lái” đến mua là rất mừng. Nhưng để “chắc ăn”, cô bạn tôi đưa cho chủ vuông tôm 10 triệu đồng và nói: “Em đưa trước anh mười triệu, giá cả vậy, đúng ngày tụi em sẽ đến thu”. Không ngờ, chỉ sau đó hai ngày, tôm chợt lên giá, ông chủ vuông tôm kia liền bán cho người khác. Đúng hẹn, cô bạn tôi cho xe cộ và người đến thu tôm thì chỉ có… ao không. Chủ vuông tôm chỉ gãi đầu gãi tai nói: “Tôi kẹt nợ quá nên bán cho vựa khác rồi. Tiền ứng trước của cô, tôi xin trả đủ, cộng thêm một triệu bù đắp công sá anh em đến đây, mong cô thông cảm”. Cô bạn tôi giận run môi. Hai bên tranh cãi một hồi, bạn tôi đòi phải bồi thường tiền đặt cọc. Đến đây, ông chủ vuông tôm rất tự tin: “Tôi không trả thêm đồng nào hết, vì tiền cô đưa cho tôi là tiền ứng trước, không phải tiền đặt cọc, hơn nữa cũng không có giấy tờ gì làm bằng cả!” Bạn tôi cuối cùng phải ngầm bồ hòn ra về, đành mất mấy chục triệu tiền lãi của ba tấn tôm!
Đây chắc là không phải chuyện hiếm xảy ra. Có điều xuất hiện một ông chủ tôm “cao tay” là hiếm! Bởi vì, ông ta đã nắm khá chắc luật dân sự. Trong Bộ luật Dân sự, không có điều nào quy định việc bồi thường người đơn phương chấm dứt hợp đồng đối với việc “ứng trước” mà chỉ có bồi thường cho việc “đặt cọc”. Hai hành vi này dường như chỉ khác nhau cách gọi và văn bản (hoặc chứng cứ khác có giá trị pháp lý) làm bằng. Vì vậy trong giao dịch dân sự, nếu chỉ không rõ ràng cách gọi tên (và cả thiếu bằng chứng) thì dễ xảy ra tranh chấp. Trong thực tế, nhiều người mặc nhiên cho rằng “ứng trước” là “đặt cọc” và ngược lại. Do đó, đôi khi xảy ra nhầm lẫn. Bên cạnh đó, hai bên thường chỉ “giao dịch miệng” – một tồn tại từ nền sản xuất nông nghiệp truyền thống – nên không ít khi lâm vào cảnh “lời nói gió bay” khi một bên “quên” hoặc cố tình lật lọng.
Với các hợp đồng dân sự hay hợp đồng kinh tế, bên cạnh việc giữ chữ tín, việc áp dụng đúng các quy định của pháp luật là rất cần thiết. Tất nhiên các nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện, tự thỏa thuận phải được đặt lên hàng đầu nhưng những yêu cầu khác về hình thức cũng không kém phần quan trọng. Đó là phải sử dụng đúng hình thức hợp đồng (đối với các giao dịch có trị trị lớn hoặc điều khoản hợp đồng chi tiết thì nên (thậm chí là phải) làm thành văn bản, đôi lúc cần phải có công chứng), câu chữ sử dụng phải rõ ràng, dễ hiểu, tránh hiểu mập mờ hoặc hiểu theo cách nào cũng được!
Bởi vậy, tôi chỉ có thể khuyên cô bạn, nên in sẵn “giấy đặt cọc” hoặc “giấy tạm ứng” để sử dụng trong những trường hợp cụ thể, có nội dung rõ ràng, chi tiết, có chữ ký của hai bên để không xảy ra tranh chấp hoặc khi có tranh chấp cũng dễ “xử”!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét