Ảnh

Hè đã về...

Bài thơ

MƯA CHIỀU

Chiều phố giăng đầy mưa
Buồn. Cây xao xác
Đâu rồi gió mát
Buốt từng cơn, từng cơn!
Biết chiều nay cao nguyên
Trời có sầu: mưa giăng đổ
Biết giờ này, nơi huyện chợ
Mẹ bán rồi mớ rau văm?
Chắc trời mưa lâm thâm
Ba dầm mình bỏ hạt
Này bắp, này rau, này lạc
Phủ kín đầy trên mảnh đất con con
Ước đêm mưa nhiều hơn
Ngày mai mầm kịp nảy.

Phố chiều mưa lẩy bẩy
Vẫn ồn ào. Xác xao
Đèn phố vàng le lói
Người người nối tiếp nhau
Chạnh buồn không kẻ quen thân
Lòng mưa đã ngập bâng khuâng nhớ nhà.

Giờ này ở nơi xa
Cả nàh quây quần bên bữa tối
Chắc lại khô rang, canh bạc hà
Nhúm ớt cay dầm dĩ muối
Trong cơn đói:
Ánh đèn dầu soi rõ những niềm vui
Ngoài trời mưa lại rơi
Hạt giăng giăng đầy trời
Cha mẹ giờ nhớ đứa con xa
Kẻ đơn côi nhới nhà…

Phố lên đèn chập choạng
Vẫn ồn ào, bụi khói không nguôi
Hòa trong giọt mưa rơi
Hòa trong cơn gió lạnh
Căn gác buồn hiu quạnh
Có kẻ xa nhà
Mắt nhìn những hàng chữ nhập nhòa
Lòng nhớ nhà
Chơi vơi!
Ngoài trời mưa vẫn rơi.
Ngoài kia sầu đã giăng đầy
Lòng thương lạnh buốt sầu này kém chi!
12-4-1997

Bài thơ

NHỮNG MIỀN QUÊ HƯƠNG

Anh đi qua những miền quê hương
Hoa nở rợp những con đường
Thắm đôi má hồng thiếu nữ
Giọt mồ hôi ngọt dấu cần lao.

Anh đi qua những con sông sóng vỗ rì rào
Những hàng dừa chải mây xạc xào
Những vườn cây đong đưa trĩu quả
Những bến cảng chiều tôm cá đầy ghe.

Anh đi qua ruộng lúa vàng hoe
Những vườn rau xanh mướt cả xuân hè
Cá quẫy đầy ao, tác tao bầy vịt vừa tới lứa
Bò từng đàn nha nhẩn gặm cỏ non…

Anh đã đi qua những con đường quê hương
Đất nẻ khô hoa cỏ héo tàn chẳng kịp tỏa mùi hương
Đời buồn như manh áo nâu đôi lớp vá
Nụ cười thường khô héo bờ môi…

Quê hương giờ kỳ diệu đổi thay
Những công trình như hoa nở giữa bàn tay
Đất hồi sinh, ruộng chua phèn cho trái ngọt
Nắng mưa giờ làm bạn của người dân…

Anh đi giữa lòng bồi hồi, bâng khuâng
Bao xúc cảm trào dâng
Muốn ghi lại thành thơ, thành nhạc
Để ngợi ca sức sống của quê mình.

Anh đi qua những miền quê thanh bình
Những nụ cười tươi như những đóa hoa xinh
Anh bất chợt nghe mình có lỗi
- Chưa góp chút gì cho bức họa quê hương…

Anh đi qua những con đường
Tương lai cần tất cả mọi người chung sức em ơi…
15, 16-5-2010

Câu chuyện văn hóa

NGHĨ GÌ KHI CON GÁI… HÚT THUỐC?

Ngày xưa, thi thoảng ta vẫn gặp những cụ bà hút thuốc. Cụ ăn trầu xong, xỉa thuốc, có khi tiện thì hút thuốc nữa. Nhiều khi hút thuốc đơn thuần chỉ để giữ ấm cơ thể.
Cũng có những phụ nữ đứng tuổi hút thuốc. Tâm lý chung là người ta coi thường những người này. Họ bị đánh đồng với những người thiếu đứng đắn.
Bây giờ, không nhiều nhưng ta vẫn bắt gặp một số cô gái trẻ hút thuốc. Ở các bar, các vũ trường, thậm chí ở quán cà phê hay cả ngoài đường. Nam nữ bây giờ bình đẳng, nhưng phụ nữ hút thuốc (nhất là bạn gái trẻ) vẫn thấy… khó coi trong mắt nhiều người!
Những hình ảnh dưới đây có thể không quá hiếm gặp. Trong quán bar hay trong vũ trường, một cô gái ăn mặc “cởi mở” rít thuốc và nhả khói sành điệu bên ly rượu mạnh rồi thoải mái cợt nhã, lắc lư không chỉ theo tiếng nhạc. Trong quán cà phê, một cô gái “sành điệu” từ đầu tóc, quần áo đến giày dép có khi không thực sự hút thuốc mà chỉ nhả khói cho… “giống mọi người”, rồi sẵn sàng gác chân lên bàn một cách “sành điệu” không kém. Trong quán nhậu bình dân lúc nửa đêm, một cô gái sau khi nốc tì tì hết ly này đến ly khác lại rít thuốc và nhả khói vào bầu không gian vốn đã đậm đặc âm thanh và các loại mùi rồi bất chợt buông những “lời nói có cánh”. Đôi khi ở ngoài đường, nhất là vào buổi tối, có những cô gái chân dài ngồi trên xe tay ga đời mới miệng ngậm loại thuốc lá đắt tiền sẵn sàng phả khói làm “thơm râu” anh bạn cầm lái… Những hình ảnh ấy chắc không chỉ ở một vài cô gái, chắc không chỉ ở một vài nơi, chắc không phải chỉ một vài người nhìn thấy. Các cô gái ấy có quyền tự do thể hiện mình, theo cách mà họ cho là sành điệu nhất, phù hợp với bản thân họ nhất, vậy mà chắc không ít lần vẫn bị người đời nhìn bằng cặp mắt thiếu thiện cảm, coi họ như là những “thành phần xa lạ” và đang đứng ở “góc tối” nào đó của xã hội. Liệu tại bản thân họ hay tại điếu thuốc họ ngậm trên môi? Hay tại cả hai?
Phải khẳng định rằng hút thuốc lá là một thói quen chứ không phải là hành vi đạo đức. Không thể xem người hút thuốc (kể cả nữ giới) là người thiếu đứng đắn, có lối sống không lành mạnh, dù rằng trên thực tế có không ít phụ nữ hút thuốc (nhất là các cô gái trẻ) ít nhiều có những hành vi mà nhiều người nghi ngờ là không chính đánh, không trong sạch… (Cũng như không được đánh đồng với người nhiễm HIV/AIDS là người sống buông thả, không lành mạnh). Nhưng đó là chuyện khác. Nếu đã xem nam nữ bình đẳng thì cũng không nên đánh giá không tốt những người phụ nữ “làm bạn” với thuốc lá.
Tuy nhiên, hút thuốc lá là một thói quen có hại cho sức khỏe. Với hàng ngàn chất độc hại, thuốc lá có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho nhiều bộ phận trong cơ thể. Không chỉ thế, với thiên chức làm mẹ - đặc biệt là thiên chức nuôi dưỡng bào thai và cho con bú, điều mà nam giới hầu như không thể làm được – những phụ nữ hút thuốc có khả năng gây ra những hậu quả nghiêm trọng về thể chất, trí thông minh và sức khỏe của đứa trẻ. Sự tích tụ chất độc trong cơ thể người mẹ có thể khiến đứa trẻ bị ảnh hưởng dài lâu, dù trong thời kỳ mang thai hoặc lúc cho con bú người mẹ đã ngưng hút thuốc. Dĩ nhiên, một người hút thuốc có thể buộc nhiều người khác hút thuốc thụ động thì cả nam và nữ đều gây ra ảnh hưởng như nhau đến sức khỏe người khác, không thể vì thành kiến mà phê phán phụ nữ hơn nam giới.
Không chỉ vậy, nghiện thuốc lá có thể dẫn đến nghiện một số chất kích thích nguy hại khác, như cần sa, bồ đà, thuốc lắc, heroin… Hậu quả của việc nghiện những chất độc hại này ở nữ giới nghiêm trọng hơn nhiều so với nam giới. Về mặt sinh học, thể trạng của phụ nữ nói chung là “dễ vỡ” hơn nam giới nên tác hại sẽ trầm trọng hơn. Về mặt tâm lý, sự nghiện chất kích thích sẽ tạo cho các cô gái sự phụ thuộc nặng nề vào người khác (để có người “bao”) và rất khó cai nghiện. Về mặt xã hội, các cô gái trẻ bị nghiện có thể không tự chủ về tình dục, dễ bị xâm hại, lạm dụng, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe bản thân và có thể cho ra đời những đứa trẻ “không như mong muốn”. Và, dĩ nhiên, để thỏa mãn cơn nghiện, các cô gái cũng sẵn sàng phạm pháp. Cần nói thêm rằng, dù chưa có số liệu chính xác, nhưng tỉ lệ phụ nữ nghiện thuốc là rồi dẫn đến nghiện các chất ma túy nhiều hơn hẳn so với nam giới ở hoàn cảnh tương tự.
Các bạn gái có quyền hút thuốc. Đơn giản, bởi luật pháp không cấm. (Nhưng phải nói rõ, không cấm hút thuốc nói chung nhưng cấm hút thuốc nơi công cộng, vì nó gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người khác). Vì vậy, khi cầm điếu thuốc hãy nghĩ đến mình trước tiên, sau đó nghĩ đến những người xung quanh và đặc biệt là con của mình. Đừng vì để “sành điệu”, để “bằng chị bằng em”, để “giống mọi người”… mà chọn thuốc lá làm bạn lâu dài.
Và, có thể bạn không quan tâm người ta nghĩ gì khi bạn rít thuốc nhưng sự thực sự nhòm ngó, phán xét của dư luận đối với người hút thuốc đôi khi gây khó khăn cho bạn trong cuộc sống. Vì vậy, hãy tỉnh táo, cẩn trọng khi nghĩ đến thuốc lá!

Bài đã đăng báo Phụ nữ ngày 28-5-2010

Thời sự và suy nghĩ

Giải bài toán lao động cho TP.HCM:
NÊN KHUYẾN KHÍCH THANH NIÊN HỌC NGHỀ

Áp lực vào đại học ở nước ta đã khiến kỳ thi tuyển sinh trở nên cạnh tranh cao và nặng nề. Nhưng dù thế nào, hàng năm, tính chung trong cả nước, cũng chỉ có khoảng 20% số học sinh tốt nghiệp phổ thông được vào giảng đường. Dĩ nhiên ở TP.HCM, con số này sẽ cao hơn. Số còn lại vẫn phải sống, vậy tại sao không tìm cách thích nghi với lối đi không vào giảng đường? Dù trên thực tế, tâm lý phải vào đại học của người dân thành phố (cả các thanh niên và gia đình họ) nói chung là rất lớn, nhưng không vì vậy mà chỉ có một con đường là vào đại học.
Trên thực tế, học nghề vẫn là lựa chọn tốt với các bạn trẻ ở thành phố, càng phù hợp với điều kiện nước ta hiện nay.
Thứ nhất, học nghề có thời gian ngắn, đỡ tốn kém cho gia đình. Với thời gian khoảng 2 năm, chi phí cũng thấp hơn học đại học nên không phải là khoản đầu tư nặng cho nhiều gia đình.
Thứ hai, các trường nghề hiện nay được trang bị phương tiện, máy móc khá hiện đại, nên kiến thức và kỹ năng học trong trường không quá lạc hậu so với thực tiễn cuộc sống.
Thứ ba, tốt nghiệp trường nghề dễ tìm việc làm, khi thành phố nói riêng và xã hội ta nói chung đang “thừa thầy thiếu thợ”.
Thứ tư, học nghề nhưng vẫn có điều kiện liên thông lên cao hơn. Điều này đòi hỏi bản thân có nghị lực, có chí cầu tiến. Chính điều đó cũng thúc đẩy mỗi người tự vươn lên.
Thứ năm, thanh niên của thành phố học các trường nghề ngay tại thành phố sẽ có nhiều điều kiện thuận lợi hơn so với thanh niên ở các tỉnh, bởi gần gia đình, có chính sách học bổng, hỗ trợ…
Tuy nhiên, đó là điều kiện cần. Điều kiện đủ là bản thân các trường nghề phải có sức hút. Đó là:
Thứ nhất, các trường nghề phải không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo. Các trường phải tạo ra những người lao động có tay nghề giỏi, đồng thời có tư cách tốt, đáp ứng được nhu cầu của xã hội.
Thứ hai, thành phố cần có những ưu đãi cho người học nghề. Ngoài học phí, học bổng, người học nghề cần được tạo điều kiện tiếp cận các chương trình đào tạo nghề tiên tiến, được gửi học nghề ở nước ngoài…
Thứ ba, thành phố cần hỗ trợ bằng chính sách, tài chính, nhân lực để phát triển hệ thống các trường nghề.
Thứ tư, cải tiến một cách căn bản việc dạy nghề trong trường phổ thông để làm cơ sở cho học sinh đã học nghề cơ bản có thể nhanh chóng tiếp cận chương trình học và nâng cao tay nghề khi vào trường nghề.
Thứ năm, trong xã hội, cần có cơ cấu trả lương phù hợp với năng lực, hiệu quả công việc chứ không theo bằng cấp.
Ngoài ra, hệ thống truyền thông (trong đó có vai trò đặc biệt của báo Người lao động) cần tăng cường tuyên truyền những tấm gương học nghề giỏi, những người lao động tiên tiến, những cá nhân điển hình xuất thân từ các trường nghề...
Trong điều kiện hiện nay, học nghề là góp phần “ích nước, lợi nhà, tốt bản thân”. Vì vậy, với những học sinh có học lực khó cạnh tranh vào đại học, hoàn cảnh kinh tế gia đình không thuận lợi, nên xác định từ đầu là vào các trường nghề.
Mỗi người dân ở thành phố cần nhận thức được rằng, với bằng cấp gì, nghề nghiệp gì, công việc gì mà đem lại thu nhập chính đáng cho bản thân, gia đình, góp phần phát triển kinh tế - xã hội đều là tích cực. Lẽ dĩ nhiên, có điều kiện kinh tế tốt để học tập tốt và có bằng cấp tốt mà có được việc làm tốt là điều đáng quý, nhưng với những trường hợp còn lại thì không nên câu nệ chuyện bằng đại học hay bằng nghề. Xét ở tầm vĩ mô, lực lượng có tay nghề này sẽ đóng góp tích cực và quan trọng vào sự phát triển của thành phố, giảm được sự ảnh hưởng, lệ thuộc vào nguồn lao động của các tỉnh.
“Một nghề cho chín còn hơn chín nghề”, xét kỹ ra, điều đó rất đúng với hoàn cảnh xã hội nước ta hiện nay. Không phải xuất thân ở trường nào, ngành nào, vấn đề luôn là sự nỗ lực của bản thân từng người. Tấm bằng cũng không phải là bùa hộ mệnh mà là một cơ sở để đánh giá một người đã xác định bước đi cuộc đời mình như thế nào, liệu có phù hợp với năng lực, hoàn cảnh, điều kiện xã hội của thành phố ta và cả nước hay không.

Bài thơ

HOA TRẮNG CÀ PHÊ

Hoa cà phê ướp tóc
Em gửi hồn xuyến xao
Hoa giữ hương mật ngọt
Em giữ tình anh trao.

Có những ngày bên nhau
Tìm cuội trong suối mát
Bờ kia dâu xanh ngát
Nước non này đẹp sao!

Ngày tháng rồi qua mau
Cà phê thôi hoa trắng
Em xa rồi, mưa nắng
Suối bỗng buồn thôi reo.

Mỗi ngày mưa một nhiều
Ong thôi về làm mật
Suối tràn bờ làm thác
Cà phê gầy ngã nghiêng.

Hết lũ rồi. Vắng em!
Cà phê chi chít trái
Em đi xa, xa ngái
Trơ cuội buồn với anh.

Bài thơ

TỰ SỰ

Tôi ngồi cắm cúi đọc
Nhưng đầu rỗng tuếch – chữ chạy lung tung
Không lẽ ngồi khóc?
Phải viết gì đó cho vơi đi…

Đã qua rồi thời mơ ước đơn sơ
(Giản dị cả ước mơ, ôi đời thật đẹp)
Đời cứ trôi và tương lai nối tiếp
Lòng vẫn tin xán lạn một ngày mai!

Đã qua thời chỉ có bàn tay
(Chiếc xe đạp coi cũng là tài sản quý)
Tôi đã vững một niềm tin và ý chí
Sẽ đạp bằng mọi thử thách gian nan.

Đã đến rồi những ngày tháng phũ phàng
Áp lực áo cơm, bạn bè, danh vọng
Đời đã hẹp, bầu trời chẳng rộng
Cánh chim bằng đã mỏi giữa tầng không.

Viết mấy dòng giữa lúc mông lung
Đời đen bạc hay ta yếu mềm quá đỗi
Tiếng cười con thơ mà nghe đau nhói
Lệ trong lòng đã đẫm từ lâu…