Câu chuyện giáo dục

DẠY CON KIÊN NHẪN TỪ KHI CÒN BÉ

Kiên nhẫn là một đức tính rất cần thiết cho mỗi người, không chỉ trong công việc, học tập mà còn trong ứng xử, giao tiếp. Có thể nói, kiên nhẫn là một yếu tố quan trọng để có thể đạt được thành công trong cuộc sống. Từ kiên nhẫn, có thể xem là nền tảng để rèn được tính nhẫn nhịn, thậm chí nhẫn nhục, trong xử thế sau này.
“Gieo hành vi, gặt thói quen. Gieo thói quen, gặt tính cách”. Trong việc hình thành tính kiên nhẫn, cần có sự rèn luyện, uốn nắn từ nhỏ, để lớn mới rèn hoặc để cho trẻ tự nhận ra sự cần thiết phải tập tính kiên nhẫn thì sẽ khó thành công hơn. Chính vì vậy, các bậc cha mẹ nên dạy cho con tính kiên nhẫn từ khi còn bé, để hình thành một thói quen tích cực cũng như một đức tính tốt cho trẻ.
1. Kể cho trẻ những câu chuyện liên quan đến tính kiên nhẫn.
Hãy bắt đầu những câu chuyện nho nhỏ, ngăn ngắn về tính kiên nhẫn, cả ở góc độ tích cực lẫn tiêu cực. Lồng trong câu chuyện nên có những câu hỏi để tập cho trẻ suy nghĩ. Chẳng hạn, một con chim làm tổ, trừ lúc tìm mồi, liên tục đi nhặt từng sợi rơm, sợi cỏ, vậy chim có đan thành chiếc tổ không? Một người may áo nhưng chỉ may được một tay áo rồi bỏ làm việc khác, vậy có thành được chiếc áo không? Những câu chuyện như vậy sẽ gieo cho trẻ những ấn tượng về ý nghĩa của tính kiên nhẫn cũng như hậu quả của sự thiếu kiên nhẫn. Những câu hỏi mang tính gợi mở sẽ giúp trẻ dần dần tự nhận ra được vấn đề.
2. Làm gương cho trẻ về tính kiên nhẫn.
Làm gương luôn có tác động rất tích cực trong việc hình thành nhân cách cho trẻ. Trong sinh hoạt hàng ngày, cha mẹ cần cho con thấy bản thân mình luôn kiên trì thực hiện cho bằng được một số việc. Chẳng hạn, sửa một cái quạt, thường con trẻ thích ngồi xem bạn làm, nếu bạn không kiên trì cho đến lúc sửa xong, trẻ dễ có cảm giác tiếc nuối, hình tượng đẹp đẽ của bạn trong con ít nhiều giảm sút và nhất là khi bạn thuyết phục con phải kiên nhẫn trong việc gì đó, sẽ giảm tính thuyết phục. Do đó, một số việc mà bạn khó kiên trì thực hiện được thì cũng không nên để cho trẻ thấy.
3. Tạo điều kiện để cho trẻ kiên nhẫn.
Rèn luyện tính kiên nhẫn là cả một quá trình, vì vậy bản thân cha mẹ phải kiên trì thực hiện sự rèn luyện đó. Trẻ đang làm việc gì đó, hãy cố động viên để trẻ làm cho xong, đừng bảo trẻ làm việc khác. Chẳng hạn, trẻ đang tập viết, bạn đi đâu về có đồ chơi mới, liền gọi trẻ nhận quà, tức thì trẻ sẽ bị món quà mới hấp dẫn, lúc đó bảo trẻ chơi một chút rồi viết bài tiếp e rất khó. Vì vậy, để trẻ làm xong một việc gì đó, với ý thức trách nhiệm cao (không được làm qua loa, đối phó) rồi mới yêu cầu hoặc để trẻ làm việc khác. Dĩ nhiên, cha mẹ không thể đòi hỏi ở con mình nhiều quá mà phải phù hợp sức khỏe, tính cách, thói quen, điều kiện thực tế…
4. Uốn nắn, động viên khi trẻ tỏ ra thiếu kiên nhẫn.
Trẻ thường mau chán, dù với việc mà ban đầu chúng rất yêu thích. Nếu để trẻ tự do thực hiện theo ý mình thì có thể có nhiều việc không được làm đến nơi đến chốn. Do đó, khi trẻ tỏ thiếu kiên nhẫn, cha mẹ cần động viên, uốn nắn ngay để không trở thành một thói quen xấu. Cần kết hợp hài hòa giữa biện pháp động viên (khen ngợi, thưởng…) với biện pháp uốn nắn (phạt). Nhất là với một số việc quan trọng (như tập tô màu, tập viết chữ, tập làm toán…), cần có khuôn phép nhất định để hình thành một nền nếp thường xuyên, ổn định.
5. Nhắc nhở thường xuyên về tính kiên nhẫn.
Dù trẻ đã ít nhiều thể hiện được tính kiên nhẫn, cha mẹ cũng không nên lơ là với trẻ. Bởi nếu chỉ cần thiếu rèn luyện một thời gian ngắn, trẻ sẽ phải mất sự kiên trì và khi đó phải mất thời gian để rèn luyện lại. Vì vậy, trong sinh hoạt thường ngày, cha mẹ cũng phải tiếp tục kể những chuyện về gương kiên nhẫn, thường xuyên động viên, uốn nắn con trẻ để chúng luôn có ý thức rằng sự kiên nhẫn là một thói quen thường trực. Ngay với người lớn, nếu chúng ta không tự nghiêm khắc với chính mình thì cũng sẽ bỏ qua nhiều thói quen tốt; cho nên với trẻ, thường ham chơi, mau chán, mau quên, cũng rất cần sự kèm cặp, định hướng của cha mẹ trong quá trình hình thành nhân cách, trong đó có tính kiên nhẫn.

Bài đã đăng Báo Phụ nữ Chủ nhật, ngày 14-11-2010

Câu chuyện văn hóa

NHIỀU BẠN TRẺ CHƯA CHỊU KHÓ ĐỌC SÁCH!

Ở một lớp sau đại học về báo chí, giảng viên – một nhà báo khá nổi tiếng – khi nói về “bệnh” lười đọc trong các nhà báo trẻ đã “minh chứng” bằng con trai của mình. Ông nói: Cậu ta có thể nói vanh vách về Những người khốn khổ của Victor Hugo, Số phận con người của Solokhov, Chiến tranh và hòa bình của Lev Tolstoi, Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần…; nhưng khi hỏi đã đọc các tác phẩm ấy chưa thì cậu ta ấm ớ! Hóa ra, cậu ta chỉ đọc bản tóm tắt, các đoạn trích, các bài bình luận hoặc… xem phim mà thôi!
Cũng bằng những cách tương tự, một số giáo viên trẻ dạy văn trong khi vẫn kêu gọi học sinh phải đọc tác phẩm này, tiểu thuyết kia nhưng bản thân mình chỉ “học lỏm” về các tác phẩm đó mà chưa bao giờ đọc trọn vẹn một cuốn sách.
Ở thư viện các trường đại học, có một số sách bình thường gần như không ai mượn nhưng đến gần kỳ thi thì dù có hàng chục bản cũng không còn, mà nhiều bản khi trả lại có đầy dấu gấp, dấu đóng mới. Thì ra, nhiều người chỉ mượn đọc ngấu nghiến cho bài kiểm tra hoặc tiểu luận cuối kỳ; họ còn tranh thủ photo cho bạn mượn.
Không chỉ vậy, nhiều người đã quen đọc những bài viết ngăn ngắn, những mẩu nhỏ theo phong cách @ trên mạng, nên khi cầm đến một quyển sách dày, chữ nghĩa “nghiêm chỉnh” thì… bỗng dưng buồn ngủ! Vì vậy, đôi khi chỉ đọc ít trang đầu, vài trang cuối, điểm qua cái mục lục thì coi như đã đọc xong tác phẩm! Với một số tác phẩm lớn, các trang công cụ trên internet thậm chí còn tóm tắt giúp người đọc dù có cảnh báo “Phần sau đây có thể cho bạn biết trước nội dung của tác phẩm”!.
Trong khi đó, cũng có một số bạn trẻ tỏ ra rất yêu quý sách, thường không ngại bỏ tiền ra mua những tác phẩm “hot” như Thế giới phẳng, Chiếc Lexus và cây ô liu của Thomas L. Friedman hay Mật mã Da Vinci, Biểu tượng thất truyền của Dan Brown… Đây là những tác phẩm rất dày, nội dung có thể nói là “khó đọc”, không phải người đọc nào cũng có thể hiểu ngay được. Cũng có người “kỳ công” sưu tầm đủ các tập, có khi với nhiều bản phát hành ở nhiều thời điểm khác nhau, của những bộ sách đồ sộ như Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Đông Chu liệt quốc của Phùng Mộng Long, Cửa biển của Nguyên Hồng…, thậm chí cả bộ Tư bản của Mác và Ăngghen, rồi đặt ở những vị trí trang trọng, dễ thấy trong nhà, không phải để đọc mà chỉ để… trang trí!
“Lười đọc” rõ ràng là không tốt đối với một số công việc, như dạy học, viết báo, chuyên viên tham mưu – tổng hợp… Ít đọc sẽ không có đủ kiến thức, thông tin đã đành mà còn có thể hiểu sai, diễn đạt ý không đúng, nhầm lẫn theo kiểu “râu ông nọ cắm cằm bà kia”. Hiện tượng học sinh học văn, sử kém cũng có một phần do giáo viên chưa truyền đạt được tinh thần say mê học hỏi, tìm hiểu thông qua đọc sách. Hay việc dùng từ sai (nhất là từ Hán – Việt) trên báo chí cũng ít nhiều xuất phát từ việc ít chịu đọc, ít chịu tra tự điển những từ khó của một số người viết báo. Chính vì vậy, “lười đọc” không chỉ là thói quen, sở thích, tính cách cá nhân mà đã trở thành một hiện tượng xã hội, của nhiều người và tác động đến nhiều người.
Từ chuyện “lười đọc”, nhiều người đã nói đến sự xuống cấp của văn hóa đọc, vì đã không chịu đọc thì lấy gì có văn hóa đọc? Hiểu cho đầy đủ, văn hóa đọc còn bao gồm cả việc chọn sách để đọc, đọc để làm gì, cách đọc như thế nào… Xét cho cùng, đọc sách là một trong những cách học tập hữu hiệu, không chỉ học từ kiến thức, kinh nghiệm trong sách mà còn học cách trình bày một tác phẩm, cách hành văn… Vì vậy, để có văn hóa đọc trước hết phải tập được thói quen đọc sách, với những tác phẩm có nội dung bổ ích, lành mạnh. Sau đó, tùy theo nhu cầu và điều kiện của mình mà có cách đọc cho phù hợp.
Chính vì vậy, gia đình, nhà trường, người lớn tuổi… cần truyền lại, khơi gợi cho những người trẻ tuổi tinh thần ham học, ham đọc, say mê tìm hiểu, khám phá thông qua sách vở. Bản thân các bạn trẻ cũng cần nhận thấy rằng nếu mình không ham đọc thì sẽ ảnh hưởng đến tinh thần say mê đọc sách của chính con cái mình. Nếu một bộ phận đông đảo người, một thế hệ, một xã hội không còn ham đọc sách thì xã hội ấy sẽ đi về đâu? Thực tế hiện nay vẫn còn rất nhiều người ham đọc, yêu quý sách nhưng cũng cần cảnh báo hiện tượng lười đọc để mỗi gia đình, mỗi người tự đối chiếu lại mình mà nhắc nhở nhau đọc sách mỗi ngày!

Thời sự và suy nghĩ

Cần có chiến lược quốc gia về chống thiên tai

Nước ta từng khá thành công trong việc “sống chung với lũ” ở đồng bằng sông Cửu Long. Từ chỗ mỗi mùa “nước lũ dâng cao dâng theo bao nỗi sầu đau” thì hiện nay, đa số người dân đã thích nghi được với lũ, thậm chí có một bộ phận còn trông đến mùa lũ để tận dụng nguồn thủy sản dồi dào những tháng này. Thành công đó bắt đầu từ một chiến lược có tính khoa học của Chính phủ và các tỉnh vùng châu thổ sông Cửu Long.
Trong khi đó, đối với các thiên tai khác, chúng ta chưa có biện pháp đối phó hợp lý nhằm giảm thiểu thiệt hại. Hầu như năm nào miền Trung cũng chịu tổn thất nặng nề về nhân mạng và của cải vì bão, lũ. Nếu tầm quốc gia chưa có một chiến lược mang tính vĩ mô thì tầm địa phương cũng thiếu những biện pháp, những phương án phòng tránh thiên tai có hiệu quả. Kinh phí, phương tiện tất nhiên là một phần của vấn đề nhưng chính vẫn là nhận thức, là tư duy. Vì vậy, có thể nói, những cơn bão trong năm 2010 này đều gây thiệt hại nặng cho các tỉnh miền Trung đều cùng lý do: khả năng dự báo ít nhiều chưa đáp ứng được tình hình, sự phòng tránh, đối phó còn thụ động và có nhiều hạn chế, mức độ mưa lũ quá lớn, không lường trước được...; sâu xa hơn, đó là do nạn phá rừng bừa bãi, việc xây cất, khai thác cát thiếu quy hoạch dẫn đến thay đổi dòng chảy của các sông suối…
Thêm vào đó, biến đổi khí hậu đang có những tác động rõ rệt đến thời tiết và khí hậu nước ta (cũng như nhiều nước khác trên thế giới, trong đó có ảnh hưởng đến Việt Nam), như mưa nắng rất bất thường, nhiệt độ tăng cao, nước biển xâm nhập sâu vào đất liền… Những điều đó cũng cần xem là một dạng thiên tai.
Vì vậy, cần phải nâng công tác phòng chống thiên tai thành một chiến lược quốc gia với những giải pháp mang tính khoa học và lâu dài. Trong đó, công tác dự báo là rất quan trọng, nhằm có biện pháp đối phó hợp lý và có hiệu quả. Chẳng hạn, đối với hạn hán, cần dự báo chính xác khu vực và mức độ hạn, để từ đó có biện pháp cung cấp nước sinh hoạt và nước sản xuất cho người dân; có định hướng sản xuất (trồng cây gì, nuôi con gì…) cho phù hợp; có biện pháp ngăn ngừa, hạn chế (trồng cây ngăn sa mạc hóa, trồng rừng cải thiện môi trường, tích trữ nước, mưa nhân tạo…); có sự hỗ trợ cần thiết (hỗ trợ vốn, cứu trợ khẩn cấp…)… Thiết nghĩ, trong điều kiện khoa học kỹ thuật hiện nay, việc dự báo thiên tai không phải là điều không thể. Đồng thời, chiến lược này cũng giúp chủ động khắc phục hậu quả của thiên tai, thay vì cứ đến khi có bão lũ thì lại vận động, kêu gọi sự giúp đỡ của cả nước.Trong quá trình đề ra chiến lược cần đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích của ngành, của địa phương; tránh tên gọi là “chiến lược” nhưng thực ra là những kế hoạch ngắn hạn… Cần có sự nghiên cứu kỹ lưỡng, có sự lấy ý kiến rộng rãi của các nhà khoa học và của nhân dân, để các chiến lược đề ra thực sự có hiệu quả và có tính chiến lược. Có như vậy, các giải pháp đề ra mới mang tính căn cơ và mang tính khả thi cao.

Bài đã đăng Thời báo Kinh tế Sài Gòn, ngày 28-10-2010

Tạp bút

RAU QUẾ QUÊ NHÀ

Mỗi lần đi ăn phở, ngắt từng chiếc lá quế thơm ngát tươi non, tôi lại nhớ đến vườn rau luôn tươi xanh ở quê nhà, tôi lại nhớ đến mẹ tôi…
Ngày trước, quanh nhà luôn có trồng vài cây quế để làm gia vị. Những món ăn thường ngày hay có rau quế như rau quế ăn sống, chuối ghém trộn đậu phộng, canh chua cây chuối non, nhất là những lần có món thịt gà kho… Cái mùi quế thơm nồng nàn, vị đậm đà, khiến bữa cơm đạm bạc quê nhà đọng mãi trong ký ức. Mùa mưa, quế tươi non; cuối mùa, quế trở hoa hồng phớt thơm thoang thoảng, qua mùa nắng hoa kết quả. Anh em chúng tôi hay cắt lấy những cành hoa đã khô đem đập lấy hạt. Hạt quế nhỏ li ti thơm thơm đem ngâm nước thì nở trương lên như hạt é, ăn vừa thơm vừa mát. Nhưng mặc cho nắng cháy, dưới gốc vẫn nảy lên những chồi non xanh mơn mởn. Suốt năm, quế vẫn nồng nàn trong mỗi bữa ăn…
Năm tôi vào đại học, mẹ trồng cả một vườn quế. Mẹ chọn góc vườn đất màu nhất, bằng phẳng nhất, rồi trộn phân chuồng với lá mục để rải xuống đấy những hạt quế khô. Nhờ chăm tưới nước, bắt sâu, bỏ phân, chỉ đôi tháng, quế đã xanh vườn. Quế của mẹ tôi không quá xanh đậm, cọng cũng không quá to mập – thường thấy ở loại quế người ta tưới nhiều phân hóa học. Quế của tôi thơm đậm, vị nồng, mới nghe mùi đã nhớ đến bữa cơm…
Đó là vườn rau nuôi tôi học đại học. Hai ngày một lần, cuối ngày, mẹ lọ mọ cắt rau, xếp ngay ngắn trên những tàu lá chuối, tưới nước cẩn thận cho rau tươi. Sáng sớm, mẹ dậy thật sớm, lúi cúi xếp rau lên chiếc xe đạp cũ chở ra bỏ mối cho các hàng rau ngoài chợ. Mỗi buổi chợ không nhiều, chừng chục ký rau, nhưng suốt cả tháng thì cũng có thể đủ chi phí cho tôi đi học trong một tháng. Mỗi tháng tôi đón xe đò vượt hơn trăm cây số về nhà. Mấy đứa em thì tíu tít, ba mẹ vừa mừng vừa lo. Có khi chưa chuẩn bị kịp tiền phải đi mượn tạm của hàng xóm. Tôi cũng có vài bữa cơm nhà, lại có rau quế làm gia vị, hương thơm nồng nàn còn đọng mãi đến thành phố.
Đến năm thứ ba, tôi bắt đầu đi làm. Hè cũng không còn về nghỉ như trước. Cùng với các học bổng, tiền làm thêm cũng tạm đủ trang trải. Tôi vẫn hay về nhà nhưng không còn chờ “tiền lương” của ba mẹ nữa. Mẹ tôi cũng đỡ phải việc lo “chạy tiền” cho tôi nữa, mà bán rau quế thì vất vả quá, phải thức khuya dậy sớm, nên mẹ không giữ vườn quế nữa. Nhưng rau quế vẫn còn trong những bữa ăn, vẫn đậm đà mãi không thôi.Nhiều năm trôi qua, tôi ra trường, ở lại thành phố làm việc, rồi có gia đình. Mỗi lần đi ăn phở, gặp rau quế, tôi hay nhắc với vợ con đến những cọng rau của mẹ nuôi tôi ăn học ngày xưa. Có khi vào quán phở sang trọng, giá mỗi tô bằng cả chục ký rau quế, tôi chợt thấy sống mũi cay cay…

Thời sự và suy nghĩ

ĐỂ NGƯỜI VIỆT NAM ƯU TIÊN DÙNG HÀNG VIỆT NAM:
CHÚ Ý SẢN XUẤT TỪ NHỮNG MÓN HÀNG NHỎ

Để người tiêu dùng Việt Nam ưu tiên dùng hàng trong nước, trước hết, các doanh nghiệp chú ý sản xuất nhiều chủng loại hàng hóa có chất lượng tốt, giá cả cạnh tranh, mẫu mã đẹp. Trên thực tế, không thể vận động suông cho người tiêu dùng để họ chọn hàng Việt Nam nhưng chất lượng không đảm bảo, giá đắt hơn so với hàng cùng loại của nước ngoài. Tức là, để Cuộc vận động thực sự đạt hiệu quả cao, vai trò của doanh nghiệp là rất quan trọng, phải “phủ sóng” đầy các chủng loại hàng hóa, từ cây kim sợi chỉ cho đến những máy móc lớn, từ những vật dụng dùng trong gia đình hàng ngày cho đến những thiết bị phục vụ trong công nghiệp.
Hiện nay, mặt hàng đồ chơi trẻ em gần như có sự áp đảo của hàng nước ngoài, nhiều nhất là Trung Quốc. Từ những món đồ nhỏ như thú bông, thú nhựa đến những món phức tạp hơn có sử dụng pin như thú biết di chuyển, búp bê biết đi, biết khóc, xe điều khiển từ xa, thậm chí đến những thứ đồ chơi mang tính bạo lực như dao, kiếm, súng…, phần lớn ghi rõ là “made in China”. Hay thấy rõ nhất là trong dịp Trung thu, đèn lồng Trung Quốc tràn ngập thị trường với rất nhiều mẫu mã đa dạng, đẹp mắt, độc đáo. Dù không phải thứ đồ chơi nào cũng đảm bảo an toàn cho trẻ nhưng với sự hấp dẫn, phong phú, giá cả khá thấp và nhất là không có hàng cùng loại trong nước, người tiêu dùng gần như không có nhiều sự lựa chọn.
Trong các vật dụng gia đình hàng ngày, những thứ như kim may, dao lam, dao làm bếp… cũng có một phần không nhỏ là ngoại nhập. Một số vật dụng lớn hơn như tivi, xe gắn máy, tủ lạnh, máy lạnh… không có hoặc có rất ít thương hiệu trong nước, dù phần lớn các vật dụng này đã và đang được nội địa hóa. Còn những phương tiện lớn hơn như ôtô, máy nổ, máy phát điện… cũng không có nhiều sản phẩm của các doanh nghiệp trong nước.
Do đó, để Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” càng thiết thực và hiệu quả hơn, hàng Việt Nam phải có mặt rộng khắp và đầy đủ trong các mặt của đời sống xã hội, từ tiêu dùng hàng ngày cho đến sản xuất, từ thiết bị công nghiệp đến vật dụng giải trí, từ phương tiện vận tải đến thiết bị viễn thông… Dĩ nhiên, không thể giảm hàng hóa nước ngoài bằng biện pháp hành chính, mệnh lệnh (không chỉ trái với xu hướng hội nhập, toàn cầu hóa mà còn vi phạm quy định của WTO) mà chỉ có thể thông qua tuyên truyền, vận động, cổ động. Và để việc động viên này đạt kết quả tích cực thì phải đảm bảo chất lượng tất cả các chủng loại hàng hóa trong nước.
Có thể nói, xét cho cùng, Cuộc vận động này là một dịp để các doanh nghiệp trong nước nâng cao vai trò phục vụ cộng đồng của mình. Tính phục vụ đó có một phần nằm ở chỗ phải đảm bảo đáp ứng đầy đủ các nhu cầu thiết yếu của đời sống hàng ngày, từ món hàng nhỏ cho đến phương tiện, thiết bị lớn. Và, tính phục vụ này không chỉ thể hiện trong dịp thực hiện Cuộc vận động này mà phải được thể hiện thường xuyên, liên tục.

Thời sự và suy nghĩ

CHÚ TRỌNG XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÁN LẺ CHO HÀNG VIỆT

Tại “siêu thị mini đặc sản” của Báo Sài Gòn Tiếp thị, có nét đặc biệt là, dù hàng hóa còn khá khiêm tốn nhưng đều là các đặc sản thực phẩm trong nước, từ nước tương, nước mắm, tương, chao, mắm, nấm khô, cá khô, gạo… cho đến một số loại dược phẩm như tinh dầu hoa bưởi, dầu gấc… Dù giá có cao hơn chợ bên ngoài một chút nhưng sản phẩm ở đây đảm bảo chất lượng và an toàn vệ sinh.
Trên thực tế, hình như hiện hệ thống bán lẻ hàng Việt còn chưa được quan tâm đúng mức. Một số hệ thống bán lẻ ở các đô thị có uy tín lớn như Co-op Mart, Big C, Lotte, Metro…, của Việt Nam hay liên doanh với nước ngoài, dù rất phong phú về chủng loại hàng hóa nhưng không nơi nào “thuần” 100% hàng Việt. Còn ở khu vực nông thôn, hàng Việt lại càng phải cạnh tranh quyết liệt với hàng nước ngoài, nhất là hàng Trung Quốc và Thái Lan. Không phải người tiêu dùng nào cũng sính hàng ngoại nhưng nhiều khi họ không có nhiều sự lựa chọn: hoặc là hàng Việt quá ít hoặc giá cả khá cao, chất lượng lại không đồng đều, trong khi hàng ngoại đa dạng về chủng loại, mẫu mã khá bắt mắt, giá lại mềm…
Chính vì vậy, các doanh nghiệp trong nước cần liên kết, hợp tác với nhau để xây dựng hệ thống bán lẻ hàng Việt Nam, từ thành phố đến nông thôn. Trước mắt, nên ưu tiên các loại hàng hóa phục vụ tiêu dùng hàng ngày như lương thực, thực phẩm, dược phẩm, công cụ lao động… tiến dần đến các sản phẩm có hàm lượng công nghệ và chất xám cao như đồ điện tử, đồ cơ khí (nhất là nông ngư cơ)… Hệ thống bán lẻ này có thể tổ chức thành chuỗi các cửa hàng (một dạng siêu thị mini) cố định hoặc các điểm bán hàng di động (tổ chức định kỳ, thường xuyên như các chợ phiên), tùy theo tình hình dân cư và tập quán sinh sống của người dân. Cách làm này vừa góp phần tiêu thụ sản phẩm cho các doanh nghiệp vừa giúp người dân được sử dụng hàng nội có chất lượng tốt, giá cả hợp lý, dễ mua, góp phần tạo ra thói quen mua sắm hàng nội.
Quá trình này cần được sự tạo điều kiện, hỗ trợ tích cực của nhà nước. Bên cạnh chính sách thuế, giá thuê đất… hợp lý, các ngành các cấp cần có sự quy hoạch và định hướng cụ thể để hệ thống đáp ứng được nhu cầu của người dân địa phương một cách tốt nhất. Hệ thống này cũng cần có sự gắn kết chặt chẽ với việc giải quyết đầu ra cho một số loại nông sản của từng địa phương.Các doanh nghiệp nên xem việc xây dựng hệ thống bán lẻ cho hàng Việt là một chiến lược kinh doanh mang tính nhân văn, tính xã hội cao chứ không đơn thuần là lợi nhuận. Do đó, cần duy trì và mở rộng quy mô, không chỉ trong đợt thực hiện cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

Bài đã đăng Báo SGGP, ngày 5-11-2010

Câu chuyện thể thao

NANI VÀ PAOLO DI CANIO

Bàn thắng nâng tỉ số lên 2-0 của Nani trong trận M.U gặp Tottenham khiến tôi nhớ lại Paolo Di Canio. Nani bị coi là có “hành động xấu xí” khiến người thua không phục còn kẻ thắng cũng chẳng sướng. Còn việc từ chối bàn thắng của Di Canio lại được mọi người tán thưởng nhiệt liệt.
Sự thực thì Di Canio trước khi được vinh danh cũng bị sỉ vả không thương tiếc. Tháng 9-1998, trong trận Sheffield gặp Arsenal trên sân nhà Hillsborough, anh đã đẩy ngã trọng tài Paul Alcock sau khi nhận thẻ đỏ. Di Canio bị treo giò 11 trận và phạt 10.000 bảng. Tháng 1-1999, anh đến West Ham và vào tháng 12-2000, anh đã có một hành động để đời là từ chối ghi bàn vào lưới Everton sau khi thủ thành Paul Gerrad đang nằm sân vì chấn thương đầu gối: anh đã bắt bóng sau quả tạt của Sinclair thay vì đệm bóng vào lưới trống. Với cử chỉ cao thượng này, anh đã nhận giải thưởng Fair-play năm 2001 của FIFA. Người ta có thể quên những bàn thắng của anh (127 bàn trong 532 trận) nhưng nghĩa cử đó còn đọng mãi.
Khen Di Canio nhưng tôi không trách Nani. Anh chơi đúng luật (bàn thắng được công nhận và anh không hề bị phạt) và ghi bàn cần thiết cho đội nhà. Tôi lại nhớ cú đỡ bóng bằng tay ngay vạch cầu môn của Suarrez trong trận Uruguay gặp Ghana ở World Cup 2010. Hành động của Suarez hoàn toàn sai luật vậy mà vẫn được ca ngợi như người hùng, sao lại trách Nani chứ?
Bóng đá ngày càng khắc nghiệt. Premier Luage lại càng rõ. "Thiên đàng" và "địa ngục" nhiều khi chỉ cách nhau sợi tơ, nên tội đồ và người hùng, thiên thần hay ác quỷ cũng rất mỏng manh. Nhiều khi không có chủ ý mà chỉ hành động một cách vô thức hoặc theo quán tính, thậm chỉ là bản năng. Vì vậy, tránh sao không mắc sai lầm, sơ hở.
Nếu là fan của MU, bạn có vui khi Nani ghi bàn không? Nếu là fan của Tottenham, bạn có vui khi đội nhà của mình ghi bàn tương tự? Tôi chắc hầu hết sẽ vui. Như vậy ta vui khi đội nhà thắng (bất kể bằng cách nào) và buồn khi đội nhà thua (cũng bất kể lý do gì). Bản thân người xem không có liên hệ trực tiếp đến đội bóng còn vui buồn theo thắng bại của đội thì trách sao các cầu thủ không tâm thắng bằng mọi cách? Vì vậy, tôi cho rằng Premier League ngày càng ít đẹp, cả ở cách thua lẫn cách thắng. Dù vậy, nó vẫn hấp dẫn, vì nó thực và giàu kịch tính. Đó là điều mà V-League còn lâu mới với tới được, nhất ở tính "thực"!

Câu chuyện thể thao

CUỘC ĐUA Ở GIẢI NGOẠI HẠNG ANH: NHÀM MÀ KHÔNG CHÁN!

Kể từ khi Premier League ra đời (1993), chức vô địch chỉ quanh quẩn 3 đại gia: M.U. (11 lần), Arsenal (3 lần) và Chelsea (3 lần) - trừ Blackburn Rovers năm 1995 với chân sút quái kiệt Alain Shearer, với kỷ lục 34 bàn thắng. Nhiều khi cuộc đua thêm kịch tính “nhờ” Liverpool thường bám đuổi đến giờ chót, hay có những “kẻ phá bĩnh” khác như Manchester City, Aston Villa, Newcastle, Tottenham, Everton… Dĩ nhiên, đó chỉ là nhóm gây rối!
Có thể nói cuộc tranh ngôi vương ở Premier League 17 năm nay diễn ra nhàm quá! Theo thống kê thành tích, xác suất vô địch chỉ là 4/20 (1/5) mà thực ra chỉ là 3/20, vì Blackburn coi như ngoại lệ! Tức là, chức quán quân coi như đã có chủ trong 3 đội đó.
Kỳ thực, sự tranh đua này nhàm nhưng không hề chán! Dù là cuộc đua “song mã” hay “tam mã” nhưng luôn kịch tính. Như mùa rồi, M.U. có lúc bỏ khá xa các đối thủ, vậy mà cuối cùng bị Chelsea qua mặt ở vòng đấu cuối. Dĩ nhiên cũng có mùa M.U. về đích trước 2 – 3 vòng đấu nhưng trước đó, mọi thứ không hề dễ dàng và không ai nói là đã ngã ngũ. Ngoài ra, việc giành suất dự các giải châu Âu cũng làm cuộc đua kết sức căng thẳng, quyết liệt.
Nhìn về V-League, đầu mùa, hầu hết các đội chỉ tuyên bố… trụ hạng. Hết lượt đi, thường có hơn 1/2 số đội có khả năng giành được chức vô địch, vì không có đội nào tỏ ra vượt trội. Và ngôi vị này thường không có sự tranh đua thực sự quyết liệt – như mùa bóng 2010, T&T Hà Nội về đích khá dễ như đã được sắp sẵn, bởi những đội có khả năng thì sa sút bất ngờ, còn những đội tạo được bất ngờ thì cũng không có quá nhiều động lực để tăng tốc (trong khi sau giai đoạn 1, SHB Đà Nẵng đã một mình bứt tốp!). Vì vậy, V-League chưa năm nào thực sự sôi động, mà dù có hấp dẫn, ồn ào thì cũng không hẳn ở chỗ của chạy đua đến ngôi vô địch, trái lại, nó gây chú ý ở những đội nhóm xuống hạng hoặc những đội bỗng dưng… bết bát!
So sánh thêm, cùng 17 năm, Serie A có 5 đội lần lượt vô địch; La Liga là 5 đội; Bundesliga là 6 đội; League one là 7 đội. Chỉ ở Anh là có ít đội nhất. Dĩ nhiên, đó chưa phải là yếu tố tạo nên sự hấp dẫn nhất của Premier League. Vì vậy, nếu ở nền bóng đá khác, gần 2 thập kỷ quanh đi quẩn lại chỉ có 3 đội thay phiên nhau vô địch chắc nhàm chán lắm!

Câu chuyện thể thao

NHỮNG CHIẾC THẺ ĐỎ…

Olympic Việt Nam rời cuộc chơi Asiad với một kết quả đáng thất vọng: dù lọt vào vòng đấu loại trực tiếp nhưng thua 3/4 trận, lọt lưới 10 bàn và ghi được 5 bàn. Ở trận đấu cuối thua Olympic Triều Tiên 0-2, dù có thể có lời khen cho lối chơi kiên cường nhưng cũng không vì thế mà không nhắc đến 2 chiếc thẻ đỏ. Cả hai thẻ đỏ đều thuộc về những cầu thủ mà HLV Calisto đã phải bất đắc dĩ sử dụng ở trận đấu này. Văn Hiếu được trao cơ hội khi Ngọc Điểu bị treo giò trong khi Ngọc Anh đá thay Thành Lương. Có ý kiến cho rằng kinh nghiệm thi đấu quốc tế ít ỏi cộng thêm tâm lý thi đấu không ổn định là nguyên dẫn dẫn đến những chiếc thẻ đỏ.
Thẻ đỏ ở các đội tuyển trong thời gian gần đây trở thành điều lo lắng. Ngày 13-10, trong chuyến thi đấu giao hữu tại Kuwait, hậu vệ trái Văn Phong nhận thẻ đỏ trực tiếp phút 84 trước khi tiền vệ Tài Em phải nhận thẻ vàng thứ 2 vì lỗi kéo áo tiền đạo Kuwait. Kết quả tuyển Việt Nam thua trận 1-3. Trước đó, ở Eximbank Cup, Olympic Việt Nam cũng có 2 lần bị thẻ đỏ không đáng có: trong trận Olympic Việt Nam hòa 0-0 với Olympic Singapore ở lượt trận thứ hai (ngày 1-10), điểm nhấn lớn nhất của trận đấu có lẽ chính là chiếc thẻ đỏ của Văn Hiếu, khi tiền vệ này đã phạm lỗi thô bạo hơn mức cần thiết. Hai ngày sau, trong trận gặp Olympic Iran, vào đầu hiệp hai, ở tình huống Anh Đức va chạm với một hậu vệ Iran trong vòng cấm thì bất ngờ, Đức đấm vào mặt đối phương và bị trọng tài truất quyền thi đấu. Cả hai tình huống này đều không đẹp và rất đáng tiếc.
Một năm trước, ngày 18-11-2009, trong trận gặp Syria trong khuôn khổ vòng loại Asian Games, phút 71, Công Vinh cũng nhận thẻ đỏ rời sân sau một pha tranh cãi với trọng tài… Sự kiện dày đặc về những tấm thẻ đỏ của các tuyển thủ Việt Nam không thể nói là ngẫu nhiên và bình thường. Nó cho thấy, một mặt các tuyển thủ chưa thể hiện đầy đủ trách nhiệm của mình với đội bóng, bản thân thiếu kiềm chế, dễ có hành vi thái quá để bị thẻ phạt làm đội nhà bị thiệt người. Mặt khác, các cầu thủ cũng không có kinh nghiệm và bản lĩnh để vượt qua sự khiêu khích của đối thủ. Đặc biệt, có một số trường hợp, hành vi của cầu thủ là khá thô bạo, thực sự không tỏ ra tôn trọng cầu thủ đội bạn, thậm chí có người gần như triệt hạ đối phương (trường hợp Ngọc Anh). Nói cách khác, nếu như các tuyển thủ biết quý đôi chân cũng như sức khỏe của bản thân và cầu đủ đội bạn thì sẽ không hành động thái quá để bị thẻ đỏ.
Liên tục có những thẻ đỏ không đáng có, công tác giáo dục tư tưởng cho cầu thủ cần được quan tâm nhiều hơn. Bên cạnh nâng cao tinh thần trách nhiệm của cầu thủ đối với đội bóng, cũng cần khơi gợi tinh thần thể thao cao thượng, tôn trọng đối thủ và có hành vi ứng xử đúng mực. Với những trường hợp dễ bị ức chế hoặc khi đang thi đấu có biểu hiện bị khiêu khích, cần có sự nhắc nhở, động viên kịp thời, nếu cần thì thay ra ngay để đội không bị mất người đáng tiếc.
Những điều này đặc biệt cần thiết ngay trước AFF Cup, giải đấu mà tuyển Việt Nam đang là nhà đương kim vô địch. Xét cho cùng, trong thi đấu, dù thua đều có thể được thông cảm nhưng nếu chơi không đẹp thì chỉ có bị chê trách.