MẸ TÔI TIẾT KIỆM
Mẹ tôi luôn tiết kiệm. Ngày trước, gia đình còn khó khăn, mỗi lần ăn dưa hấu xong, thế nào mẹ tôi cũng để lại mớ vỏ, sau đó gọt bỏ lớp vỏ xanh để làm dưa món. Mỗi bữa cơm, ăn món dưa món này với cá kho, chỉ thêm… tốn cơm…
Bây giờ đời sống đã khá hơn nhiều nhưng tính tiết kiệm của mẹ tôi vẫn vậy. Mỗi lần đi chợ về, bà giặt sạch từng túi nilông để dành đựng đồ hoặc mang đổi mấy chị bán cá dạo để lấy thêm cọng hành hay lọn ngò. Ống kem đánh răng khi gần hết, mẹ lấy kềm vắt cho bằng hết từng chút kem trong tuýp. Cái nón lá khi đã rách một chút, mẹ lấy nilông may trùm kín, dùng đội khi trời mưa mà không lo ướt. Các giỏ kẹp bằng nhựa thường hay gãy quai thì mẹ lấy kẽm kết lại rồi quấn thêm một lớp vải hoặc dây cao su, vừa xách cho êm tay vừa không lo bị gãy. Bao phân hóa học dùng xong, mẹ rọc cẩn thận để may thành những chiếc đệm dùng để phơi nông sản, cái nào rách thì tìm cái rách khác may chồng lên…
Nhiều khi mít, chuối, đu đủ… chín rụng, mẹ đều nhặt hết vào để cho chó, cho gà ăn, thay vì để hư ngoài rẫy… Hái điều, mẹ cố tìm cho kỳ hết những hạt còn lẫn dưới lá khô; phơi cà phê có vương vãi ngoài đệm, mẹ cũng nhặt từng hạt một. Nhà có ít ký thanh long chín, chục ký bơ, hơn cân ớt hiểm…, không phải là những thứ thu hoạch chính, mẹ cũng kết hợp với buổi đi chợ để bán thêm mà kiếm ít ngàn mua thức ăn…
Nhiều lúc tôi bảo: “Nhà mình giờ khá rồi, mẹ đâu cần tiết kiệm chi lắm cho cực”, mẹ cười bảo: “Mẹ hà tiện quen rồi”. Mẹ dùng chữ “hà tiện” thay cho từ “tiết kiệm” để nhắc chuyện nhiều người hay “cười” bà vì cái tính cẩn thận, tỉ mỉ, dè sẻn. Tôi cũng cố lý giải, thói quen thì đã đành, nhưng không phải ai cũng giữ được thói quen đó, nhất là khi đời sống đã khá hơn nhiều. Có lẽ cái “căn tính nông dân” vốn quen tự cung tự cấp nên luôn phải cụ bị, nếu không đến lúc nào đó cần thì không tìm thấy. Tôi lại nghĩ, bây giờ thời buổi khoáng đạt, tiền cũng dễ kiếm mà bên ngoài thứ gì cũng có, không đến đỗi khi cần lại không có như trước đây. Nếu ai cũng giữ cái suy nghĩ đó thì làm sao “kích cầu”?...
Đến những lúc kinh tế khó khăn, tôi mới thấy hết cái hay ở tính tiết kiệm của mẹ. Nông sản làm ra nhiều nhưng giá cả bấp bênh trong khi vật tư nông nghiệp, xăng dầu và các nhu yếu phẩm đều tăng vùn vụt, thành ra có khi chẳng những không tích lũy được mà còn bị lỗ. Sự tiết kiệm giúp không thâm hụt ngân sách gia đình mà nhìn rộng hơn là góp phần cùng toàn xã hội kiềm chế lạm phát.
Gần đây, để tuyên truyền cho thói quen tiết kiệm, báo chí cũng nói nhiều đến những cách tiết kiệm hiệu quả. Ngay cả các tỉ phú cũng rất tiết kiệm, không chỉ dè sẻn lúc còn nghèo khó mà đến lúc giàu có cũng giữ thói quen đó. Như vậy, tiết kiệm không chỉ để không nghèo hơn mà còn để làm giàu.
Bởi vậy, bây giờ, kinh tế đang lúc khó khăn, tôi lại càng chú tâm học kỹ những cách tiết kiệm của mẹ tôi. Có lẽ, điều quan trọng nhất là sự tiết kiệm trong ý thức, chứ không đơn giản ở những thứ vật chất cụ thể.
Mẹ tôi luôn tiết kiệm. Ngày trước, gia đình còn khó khăn, mỗi lần ăn dưa hấu xong, thế nào mẹ tôi cũng để lại mớ vỏ, sau đó gọt bỏ lớp vỏ xanh để làm dưa món. Mỗi bữa cơm, ăn món dưa món này với cá kho, chỉ thêm… tốn cơm…
Bây giờ đời sống đã khá hơn nhiều nhưng tính tiết kiệm của mẹ tôi vẫn vậy. Mỗi lần đi chợ về, bà giặt sạch từng túi nilông để dành đựng đồ hoặc mang đổi mấy chị bán cá dạo để lấy thêm cọng hành hay lọn ngò. Ống kem đánh răng khi gần hết, mẹ lấy kềm vắt cho bằng hết từng chút kem trong tuýp. Cái nón lá khi đã rách một chút, mẹ lấy nilông may trùm kín, dùng đội khi trời mưa mà không lo ướt. Các giỏ kẹp bằng nhựa thường hay gãy quai thì mẹ lấy kẽm kết lại rồi quấn thêm một lớp vải hoặc dây cao su, vừa xách cho êm tay vừa không lo bị gãy. Bao phân hóa học dùng xong, mẹ rọc cẩn thận để may thành những chiếc đệm dùng để phơi nông sản, cái nào rách thì tìm cái rách khác may chồng lên…
Nhiều khi mít, chuối, đu đủ… chín rụng, mẹ đều nhặt hết vào để cho chó, cho gà ăn, thay vì để hư ngoài rẫy… Hái điều, mẹ cố tìm cho kỳ hết những hạt còn lẫn dưới lá khô; phơi cà phê có vương vãi ngoài đệm, mẹ cũng nhặt từng hạt một. Nhà có ít ký thanh long chín, chục ký bơ, hơn cân ớt hiểm…, không phải là những thứ thu hoạch chính, mẹ cũng kết hợp với buổi đi chợ để bán thêm mà kiếm ít ngàn mua thức ăn…
Nhiều lúc tôi bảo: “Nhà mình giờ khá rồi, mẹ đâu cần tiết kiệm chi lắm cho cực”, mẹ cười bảo: “Mẹ hà tiện quen rồi”. Mẹ dùng chữ “hà tiện” thay cho từ “tiết kiệm” để nhắc chuyện nhiều người hay “cười” bà vì cái tính cẩn thận, tỉ mỉ, dè sẻn. Tôi cũng cố lý giải, thói quen thì đã đành, nhưng không phải ai cũng giữ được thói quen đó, nhất là khi đời sống đã khá hơn nhiều. Có lẽ cái “căn tính nông dân” vốn quen tự cung tự cấp nên luôn phải cụ bị, nếu không đến lúc nào đó cần thì không tìm thấy. Tôi lại nghĩ, bây giờ thời buổi khoáng đạt, tiền cũng dễ kiếm mà bên ngoài thứ gì cũng có, không đến đỗi khi cần lại không có như trước đây. Nếu ai cũng giữ cái suy nghĩ đó thì làm sao “kích cầu”?...
Đến những lúc kinh tế khó khăn, tôi mới thấy hết cái hay ở tính tiết kiệm của mẹ. Nông sản làm ra nhiều nhưng giá cả bấp bênh trong khi vật tư nông nghiệp, xăng dầu và các nhu yếu phẩm đều tăng vùn vụt, thành ra có khi chẳng những không tích lũy được mà còn bị lỗ. Sự tiết kiệm giúp không thâm hụt ngân sách gia đình mà nhìn rộng hơn là góp phần cùng toàn xã hội kiềm chế lạm phát.
Gần đây, để tuyên truyền cho thói quen tiết kiệm, báo chí cũng nói nhiều đến những cách tiết kiệm hiệu quả. Ngay cả các tỉ phú cũng rất tiết kiệm, không chỉ dè sẻn lúc còn nghèo khó mà đến lúc giàu có cũng giữ thói quen đó. Như vậy, tiết kiệm không chỉ để không nghèo hơn mà còn để làm giàu.
Bởi vậy, bây giờ, kinh tế đang lúc khó khăn, tôi lại càng chú tâm học kỹ những cách tiết kiệm của mẹ tôi. Có lẽ, điều quan trọng nhất là sự tiết kiệm trong ý thức, chứ không đơn giản ở những thứ vật chất cụ thể.
Bài đăng Báo Thanh niên ngày 15-9-2011
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét