COI CHỪNG SAI LẦM KHI CHỌN BẠN CHO CON!
Nhà báo lão thành Nguyễn Văn Trấn (1914 – 1998) kể trong Chuyện trong vườn lý (NXB Văn nghệ TP.HCM, 1982): Mẹ bé Ngọc dạy con: “Có chơi thì lựa đứa ngoan mà chơi. Chứ cái Đông nó hư lắm, con đừng đánh bạn với nó”. Ngọc hỏi: “Con có ngoan không mẹ?”. “A, Ngọc của mẹ thì còn phải nói. Ngọc của mẹ là đứa bé rất ngoan!” Ngọc hỏi: “Vậy cái Đông nó có được lựa con mà chơi không hả mẹ?” Hẳn nghe đến đây, người mẹ sẽ ngỡ ngàng và cảm thấy khó xử. Thực tế cho thấy, chọn bạn cho con là một trong những vấn đề được cha mẹ đặc biệt quan tâm. Rõ ràng bạn bè có ảnh hưởng khá rõ nét đến tâm lý, tình cảm, tính cách của trẻ. Ở góc độ một người cha, tôi thấy đôi khi vì “quá khuôn phép”, cha mẹ có thể mắc những sai lầm trong việc chọn bạn cho con.
Sai lầm do chủ quan
Có phải chăng khi ta cố định hướng, chọn lựa cho con những người bạn mà mình cho là phù hợp nhất, tốt nhất nhưng ít hoặc không quan tâm đến nhu cầu, ý muốn của con trẻ? Cha mẹ “nhìn người” qua lăng kính của người lớn, đôi lúc không hoàn toàn hiểu thấu được nhu cầu, yêu cầu, nguyện vọng, tính cách của trẻ trong việc chọn bạn. Trên thực tế, đâu phải lúc nào cha mẹ cũng hiểu rằng con mình chơi với bạn A chỉ vì hợp về sở thích thể thao, với bạn B chỉ vì hợp với sở thích âm nhạc, với bạn C chỉ vì hợp với sở thích ăn mặc, với bạn D chỉ vì bạn hay có những lời khuyên xác đáng… Từ đó, cha mẹ có thể không hiểu thấu được “mâu thuẫn” xảy ra giữa tính cách của những người bạn này với nhau và với chính đứa con mình. Chẳng hạn, A không thích B vì A chê B chỉ nghe nhạc rap, C không ưa D vì cho rằng D hay lên mặt dạy đời…; đồng thời, cha mẹ cũng có thể không hiểu rằng bạn thân con mình cũng không thích A về sở thích ăn mặc, không thích B về sở thích ăn uống, không thích C về sở thích thể thao…
Vì vậy, cha mẹ nên để cho con chọn bạn theo tiêu chí riêng và cảm thấy thoải mái với sự lựa chọn đó.
Sai lầm do cách biệt thế hệ
Đôi khi cha mẹ nhìn nhận bạn của con theo cách riêng của mình mà không hiểu về tâm lý, lứa tuổi, trào lưu. Nhiều cha mẹ dễ dàng tỏ thái độ phật ý khi thấy con mình chơi với một bạn có tóc nhuộm vàng hoe, xăm (dán) vằn vện, nói nhiều tiếng lóng và đôi lúc còn văng tục… Người lớn thường “mặc định” rằng những người có biểu hiện đó là thiếu đứng đắn, bởi vì có một bộ phận người có biểu hiện đó quả thực thiếu đứng đắn. Nhưng ở trẻ, với sự thay đổi sở thích, sự tiếp thu các “mốt”, các “trào lưu” rất nhanh, trẻ dễ bị cuốn vào vòng xoáy đó và không thể hoặc không muốn đứng bên ngoài, cho nên với rất nhiều trường hợp, nhuộm tóc, xăm (dán) mình… chẳng qua là “cho giống bạn”, nói tiếng lóng là để thể hiện mình trong một “hội” nào đó, văng tục đôi lúc cũng là để khẳng định mình… Với thế hệ này, những điều đó chưa hẳn thể hiện bản chất tư cách của trẻ, tức là dù có tất cả những biểu hiện này thì cũng không thể cho rằng trẻ hư hỏng.
Vì vậy, sự “nhận diện” của cha mẹ e rằng có nhầm lẫn và nếu từ nhận diện này mà có sự can thiệp thô bạo e rằng sẽ mắc sai lầm.
Nhà báo lão thành Nguyễn Văn Trấn (1914 – 1998) kể trong Chuyện trong vườn lý (NXB Văn nghệ TP.HCM, 1982): Mẹ bé Ngọc dạy con: “Có chơi thì lựa đứa ngoan mà chơi. Chứ cái Đông nó hư lắm, con đừng đánh bạn với nó”. Ngọc hỏi: “Con có ngoan không mẹ?”. “A, Ngọc của mẹ thì còn phải nói. Ngọc của mẹ là đứa bé rất ngoan!” Ngọc hỏi: “Vậy cái Đông nó có được lựa con mà chơi không hả mẹ?” Hẳn nghe đến đây, người mẹ sẽ ngỡ ngàng và cảm thấy khó xử. Thực tế cho thấy, chọn bạn cho con là một trong những vấn đề được cha mẹ đặc biệt quan tâm. Rõ ràng bạn bè có ảnh hưởng khá rõ nét đến tâm lý, tình cảm, tính cách của trẻ. Ở góc độ một người cha, tôi thấy đôi khi vì “quá khuôn phép”, cha mẹ có thể mắc những sai lầm trong việc chọn bạn cho con.
Sai lầm do chủ quan
Có phải chăng khi ta cố định hướng, chọn lựa cho con những người bạn mà mình cho là phù hợp nhất, tốt nhất nhưng ít hoặc không quan tâm đến nhu cầu, ý muốn của con trẻ? Cha mẹ “nhìn người” qua lăng kính của người lớn, đôi lúc không hoàn toàn hiểu thấu được nhu cầu, yêu cầu, nguyện vọng, tính cách của trẻ trong việc chọn bạn. Trên thực tế, đâu phải lúc nào cha mẹ cũng hiểu rằng con mình chơi với bạn A chỉ vì hợp về sở thích thể thao, với bạn B chỉ vì hợp với sở thích âm nhạc, với bạn C chỉ vì hợp với sở thích ăn mặc, với bạn D chỉ vì bạn hay có những lời khuyên xác đáng… Từ đó, cha mẹ có thể không hiểu thấu được “mâu thuẫn” xảy ra giữa tính cách của những người bạn này với nhau và với chính đứa con mình. Chẳng hạn, A không thích B vì A chê B chỉ nghe nhạc rap, C không ưa D vì cho rằng D hay lên mặt dạy đời…; đồng thời, cha mẹ cũng có thể không hiểu rằng bạn thân con mình cũng không thích A về sở thích ăn mặc, không thích B về sở thích ăn uống, không thích C về sở thích thể thao…
Vì vậy, cha mẹ nên để cho con chọn bạn theo tiêu chí riêng và cảm thấy thoải mái với sự lựa chọn đó.
Sai lầm do cách biệt thế hệ
Đôi khi cha mẹ nhìn nhận bạn của con theo cách riêng của mình mà không hiểu về tâm lý, lứa tuổi, trào lưu. Nhiều cha mẹ dễ dàng tỏ thái độ phật ý khi thấy con mình chơi với một bạn có tóc nhuộm vàng hoe, xăm (dán) vằn vện, nói nhiều tiếng lóng và đôi lúc còn văng tục… Người lớn thường “mặc định” rằng những người có biểu hiện đó là thiếu đứng đắn, bởi vì có một bộ phận người có biểu hiện đó quả thực thiếu đứng đắn. Nhưng ở trẻ, với sự thay đổi sở thích, sự tiếp thu các “mốt”, các “trào lưu” rất nhanh, trẻ dễ bị cuốn vào vòng xoáy đó và không thể hoặc không muốn đứng bên ngoài, cho nên với rất nhiều trường hợp, nhuộm tóc, xăm (dán) mình… chẳng qua là “cho giống bạn”, nói tiếng lóng là để thể hiện mình trong một “hội” nào đó, văng tục đôi lúc cũng là để khẳng định mình… Với thế hệ này, những điều đó chưa hẳn thể hiện bản chất tư cách của trẻ, tức là dù có tất cả những biểu hiện này thì cũng không thể cho rằng trẻ hư hỏng.
Vì vậy, sự “nhận diện” của cha mẹ e rằng có nhầm lẫn và nếu từ nhận diện này mà có sự can thiệp thô bạo e rằng sẽ mắc sai lầm.
Sai lầm do chưa đủ niềm tin ở con
Cha mẹ hay lo con mình dễ bị ảnh hưởng những thói hư tật xấu của bạn mà bỏ ra sự tác động ngược lại của con mình đối với bạn trong việc điều chỉnh những hành vi chưa tốt của bạn. Nhiều người bảo rằng “gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” ở góc độ sẽ bị “mực” ảnh hưởng chứ không nghĩ đến khả năng làm “đèn” của bản thân. Như vậy thì dường như chưa có đủ lòng tin ở tính cách và năng lực của con, cũng như đánh giá thấp sự lan tỏa khả năng thuyết phục, ảnh hưởng của con mình đối với bạn. Cả hai trạng thái này đều không nên, nhất là trong lúc nhiều người kêu gọi xu hướng giáo dục đề cao sự chủ động, độc lập cho người được giáo dục.
Ngoài ra, cha mẹ hay nói đến sự thay đổi theo chiều hướng tiêu cực của con mà ít quan tâm, chú ý đúng mức đến sự thay đổi theo chiều hướng tích cực của con mình và bạn của con mình. Chẳng hạn, một số trẻ có xu hướng bạo lực, cộc tính nhưng chỉ khi có “đối tượng” thì mới bộc lộ điều đó (như có một đứa trẻ khác, một con vật nào đó…)… Vì vậy, khi có bạn phù hợp, tính xấu này của trẻ có thể sẽ chuyển biến tích cực. Bên cạnh đó, một đứa bạn đúng là chưa ngoan nhưng qua thời gian, với sự tác động của nhiều phía, sự tự chuyển biến, đứa trẻ đó có thể sẽ dần ngoan hơn; nếu cha mẹ ngăn cản con chơi với bạn thì trẻ bị cho là không độ lượng, thiếu cảm thông…
Nói cách khác, sai lầm ở đây là cha mẹ đã “đóng khung” tính cách một con người, có lẽ không hoàn toàn đúng với những trẻ đang trong giai đoạn hoàn thiện nhân cách.
*
Tóm lại, nếu cha mẹ can thiệp quá sâu vào đời sống riêng tư của con thì có thể sẽ mắc những sai lầm cả trong việc chọn bạn cho con. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các mối quan hệ của trẻ mà làm sự phát triển tâm sinh lý của trẻ có thể không được bình thường. Do đó, các bậc cha mẹ nên quan tâm, chú ý nhiều hơn đến các mối quan hệ của trẻ nhưng phải có sự cẩn trọng trong nhận xét, đánh giá, định hướng.
Cha mẹ hay lo con mình dễ bị ảnh hưởng những thói hư tật xấu của bạn mà bỏ ra sự tác động ngược lại của con mình đối với bạn trong việc điều chỉnh những hành vi chưa tốt của bạn. Nhiều người bảo rằng “gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” ở góc độ sẽ bị “mực” ảnh hưởng chứ không nghĩ đến khả năng làm “đèn” của bản thân. Như vậy thì dường như chưa có đủ lòng tin ở tính cách và năng lực của con, cũng như đánh giá thấp sự lan tỏa khả năng thuyết phục, ảnh hưởng của con mình đối với bạn. Cả hai trạng thái này đều không nên, nhất là trong lúc nhiều người kêu gọi xu hướng giáo dục đề cao sự chủ động, độc lập cho người được giáo dục.
Ngoài ra, cha mẹ hay nói đến sự thay đổi theo chiều hướng tiêu cực của con mà ít quan tâm, chú ý đúng mức đến sự thay đổi theo chiều hướng tích cực của con mình và bạn của con mình. Chẳng hạn, một số trẻ có xu hướng bạo lực, cộc tính nhưng chỉ khi có “đối tượng” thì mới bộc lộ điều đó (như có một đứa trẻ khác, một con vật nào đó…)… Vì vậy, khi có bạn phù hợp, tính xấu này của trẻ có thể sẽ chuyển biến tích cực. Bên cạnh đó, một đứa bạn đúng là chưa ngoan nhưng qua thời gian, với sự tác động của nhiều phía, sự tự chuyển biến, đứa trẻ đó có thể sẽ dần ngoan hơn; nếu cha mẹ ngăn cản con chơi với bạn thì trẻ bị cho là không độ lượng, thiếu cảm thông…
Nói cách khác, sai lầm ở đây là cha mẹ đã “đóng khung” tính cách một con người, có lẽ không hoàn toàn đúng với những trẻ đang trong giai đoạn hoàn thiện nhân cách.
*
Tóm lại, nếu cha mẹ can thiệp quá sâu vào đời sống riêng tư của con thì có thể sẽ mắc những sai lầm cả trong việc chọn bạn cho con. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các mối quan hệ của trẻ mà làm sự phát triển tâm sinh lý của trẻ có thể không được bình thường. Do đó, các bậc cha mẹ nên quan tâm, chú ý nhiều hơn đến các mối quan hệ của trẻ nhưng phải có sự cẩn trọng trong nhận xét, đánh giá, định hướng.
Bài đã đăng Báo Phụ nữ ngày 26-9-2011
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét