SỢI DÂY LIÊN HỆ
Tôi đến tìm hiểu về tình hình kháng chiến những năm sau khi giành độc lập ở một bác cán bộ hưu trí. Ông không phải là người nổi tiếng, có nhiều công lao hay giữ chức vụ gì quan trọng. Đơn giản, ông là một người yêu nước, trong hoàn cảnh mất nước rồi được giác ngộ mà tham gia cách mạng. Ông kể, mồ côi, 6 tuổi phải đi ở cho nhà địa chủ, đến 16 tuổi đã trải qua ba đời địa chủ. Làm đầy tớ, ăn không đủ no, mặc không đủ ấm, bị hành hạ thường xuyên, nên ông trốn. Đi phu cao su, ông chứng kiến bao nhiêu cảnh bất công, tàn bạo do bọn chủ đồn điền gây ra. Cách mạng tháng Tám bùng lên, ông tham gia vào công đoàn, rồi cán bộ trinh sát. Làm việc gì ông cũng nhiệt tình, năng nổ. Nhưng chẳng bao lâu, ông bị chỉ điểm và bị bắt. Trong tù, ông nếm được hầu như đủ các món đòn mà con người có thể nghĩ ra để hành hạ đồng loại: đi tàu bay, trấn nước, chích điện, đánh bằng chày vồ, xà beng, roi da bò, lăn cây, đi tàu bay demi, dùng búa gõ vào đầu gối, dùng kìm véo vào bắp đùi non… toàn những cực hình đau đớn thấu xương. Ông kể mà chợt khóc. Tôi tưởng với một ông lão tám mươi mấy tuổi, chẳng còn nước mắt nữa. Vậy mà ông khóc với ít ỏi nước mắt còn lại. Ông thôi khóc, câu chuyện cũng vừa hết, sau mấy ngày liền, tôi kiên trì nghe ông kể. Cái tuổi già vốn đã yếu lại còn di chứng của một thời tù đày càng làm ông suy yếu. Đi lại khó khăn, mắt mờ, tai lãng, trí nhớ có phần vơi đi…
Trong suốt mấy ngày, ông luôn kể chuyện bằng sự hồ hởi, cởi mở. Đây là một dịp để ông nói về một thời kỳ hào hùng của dân tộc mà ông được vinh dự góp phần, là dịp để ông khẳng định lý tưởng của mình là chân lý, là vĩnh cửu. Tôi không thấy đoạn nào ông tỏ ra đề cao mình, cường điệu vai trò mình hay tỏ ra coi thường lớp trẻ. Ông luôn kể chuyện của mọi người, những chuyện về sự gan dạ như chuyện một người phu can đảm giết chết tên cai vì hắn quá hung hăng, tàn bạo, để rồi cả tổ phu ấy bị đòn mà chẳng ai hé răng; hay chuyện về người cán bộ công đoàn mưu trí, đã treo được lá cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới mà còn treo trái lựu đạn giả bên cạnh để bọn lính phải một phen khiếp vía; hoặc chuyện những ngày bị hành hạ, tra tấn với những kiểu tàn bạo mà không thấy ông than trách kẻ chỉ điểm hay hối hận sự sơ hở lấy một lời. Đoạn nào chưa hiểu, tôi hỏi đi hỏi lại, có lẽ giống như người ta hỏi cung, ông vẫn vui vẻ trả lời chi tiết, cốt sao cho tôi hiểu rõ.
Ông như một người ông đang kể chuyện cho con cháu nghe. Một cách trung thực. Mà cũng đầy tự hào.
Tôi ghi lại tất cả. Định sẽ kể cho vài người khác nghe, hoặc làm tư liệu sau này viết sách. Tôi càng thấm thía câu chuyện Ngọn đèn không tắt của nhà văn đất mũi Nguyễn Ngọc Tư. Có điều nhân vật “tôi” trong chuyện kể về chính người ông của mình, với đầy sự tự hào, hãnh diện, nên giọng kể của cô hào sảng, trôi chảy như đã ăn vào máu thịt. Còn chuyện của tôi, có phần nào chắp vá, tự hào thì có nhưng ăn vào máu thịt chắc chưa. Dù sao, cái tự hào cũng giống nhau ở chỗ cùng tự hào về một quá khứ hào hùng cha ông, của dân tộc. Cho nên ngọn đèn mãi không tắt.
Tôi cảm thấy có một sợi dây liên hệ rất chặt chẽ trong hai câu chuyện. Cả hai đều mang một sự kế thừa, giữa thế hệ giữ nước và thế hệ xây dựng đất nước. Tôi không dám nhận là mình có thể làm gì đóng góp đất nước nhưng tôi nằm trong thế hệ đó. Tôi trân trọng những câu chuyện liệt oanh của cha ông, cũng như cô gái gìn giữ, nâng niu câu chuyện về người ông của mình.
Tôi ước ao sao, sợi dây liên hệ đó mãi đừng đứt, hay người ta làm cách nào đó cho nó đừng đứt. Riêng sợi dây này nếu đã đứt thì hình như chẳng thể nào nối lại được, quá khứ hào hùng sẽ lìa xa hiện tại, nhất là một hiện tại luôn bận rộn với quá nhiều hoạt động của giới trẻ mà ít có hoạt động nào chạm được vào sợi dây ấy. Ai đó nói: nếu anh bắn vào quá khứ bằng khẩu súng lục thì tương lai sẽ bắn vào anh bằng đại bác. Một khi sợi dây liên hệ bị đứt, tôi không biết liệu viên đạn súng lục kia có trúng chỗ nào không nhưng tôi có cảm nghĩ rằng tương lai sẽ bắn chúng ta bằng hỏa tiễn có gắn đầu đạn nguyên tử, để xóa sạch dấu vết, chôn vùi mọi thứ. Rồi tất cả sẽ trở thành quên lãng đáng sợ.
Bởi vậy, riêng sợi dây của tôi, tôi luôn cố gắng gìn giữ.
Tôi đến tìm hiểu về tình hình kháng chiến những năm sau khi giành độc lập ở một bác cán bộ hưu trí. Ông không phải là người nổi tiếng, có nhiều công lao hay giữ chức vụ gì quan trọng. Đơn giản, ông là một người yêu nước, trong hoàn cảnh mất nước rồi được giác ngộ mà tham gia cách mạng. Ông kể, mồ côi, 6 tuổi phải đi ở cho nhà địa chủ, đến 16 tuổi đã trải qua ba đời địa chủ. Làm đầy tớ, ăn không đủ no, mặc không đủ ấm, bị hành hạ thường xuyên, nên ông trốn. Đi phu cao su, ông chứng kiến bao nhiêu cảnh bất công, tàn bạo do bọn chủ đồn điền gây ra. Cách mạng tháng Tám bùng lên, ông tham gia vào công đoàn, rồi cán bộ trinh sát. Làm việc gì ông cũng nhiệt tình, năng nổ. Nhưng chẳng bao lâu, ông bị chỉ điểm và bị bắt. Trong tù, ông nếm được hầu như đủ các món đòn mà con người có thể nghĩ ra để hành hạ đồng loại: đi tàu bay, trấn nước, chích điện, đánh bằng chày vồ, xà beng, roi da bò, lăn cây, đi tàu bay demi, dùng búa gõ vào đầu gối, dùng kìm véo vào bắp đùi non… toàn những cực hình đau đớn thấu xương. Ông kể mà chợt khóc. Tôi tưởng với một ông lão tám mươi mấy tuổi, chẳng còn nước mắt nữa. Vậy mà ông khóc với ít ỏi nước mắt còn lại. Ông thôi khóc, câu chuyện cũng vừa hết, sau mấy ngày liền, tôi kiên trì nghe ông kể. Cái tuổi già vốn đã yếu lại còn di chứng của một thời tù đày càng làm ông suy yếu. Đi lại khó khăn, mắt mờ, tai lãng, trí nhớ có phần vơi đi…
Trong suốt mấy ngày, ông luôn kể chuyện bằng sự hồ hởi, cởi mở. Đây là một dịp để ông nói về một thời kỳ hào hùng của dân tộc mà ông được vinh dự góp phần, là dịp để ông khẳng định lý tưởng của mình là chân lý, là vĩnh cửu. Tôi không thấy đoạn nào ông tỏ ra đề cao mình, cường điệu vai trò mình hay tỏ ra coi thường lớp trẻ. Ông luôn kể chuyện của mọi người, những chuyện về sự gan dạ như chuyện một người phu can đảm giết chết tên cai vì hắn quá hung hăng, tàn bạo, để rồi cả tổ phu ấy bị đòn mà chẳng ai hé răng; hay chuyện về người cán bộ công đoàn mưu trí, đã treo được lá cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới mà còn treo trái lựu đạn giả bên cạnh để bọn lính phải một phen khiếp vía; hoặc chuyện những ngày bị hành hạ, tra tấn với những kiểu tàn bạo mà không thấy ông than trách kẻ chỉ điểm hay hối hận sự sơ hở lấy một lời. Đoạn nào chưa hiểu, tôi hỏi đi hỏi lại, có lẽ giống như người ta hỏi cung, ông vẫn vui vẻ trả lời chi tiết, cốt sao cho tôi hiểu rõ.
Ông như một người ông đang kể chuyện cho con cháu nghe. Một cách trung thực. Mà cũng đầy tự hào.
Tôi ghi lại tất cả. Định sẽ kể cho vài người khác nghe, hoặc làm tư liệu sau này viết sách. Tôi càng thấm thía câu chuyện Ngọn đèn không tắt của nhà văn đất mũi Nguyễn Ngọc Tư. Có điều nhân vật “tôi” trong chuyện kể về chính người ông của mình, với đầy sự tự hào, hãnh diện, nên giọng kể của cô hào sảng, trôi chảy như đã ăn vào máu thịt. Còn chuyện của tôi, có phần nào chắp vá, tự hào thì có nhưng ăn vào máu thịt chắc chưa. Dù sao, cái tự hào cũng giống nhau ở chỗ cùng tự hào về một quá khứ hào hùng cha ông, của dân tộc. Cho nên ngọn đèn mãi không tắt.
Tôi cảm thấy có một sợi dây liên hệ rất chặt chẽ trong hai câu chuyện. Cả hai đều mang một sự kế thừa, giữa thế hệ giữ nước và thế hệ xây dựng đất nước. Tôi không dám nhận là mình có thể làm gì đóng góp đất nước nhưng tôi nằm trong thế hệ đó. Tôi trân trọng những câu chuyện liệt oanh của cha ông, cũng như cô gái gìn giữ, nâng niu câu chuyện về người ông của mình.
Tôi ước ao sao, sợi dây liên hệ đó mãi đừng đứt, hay người ta làm cách nào đó cho nó đừng đứt. Riêng sợi dây này nếu đã đứt thì hình như chẳng thể nào nối lại được, quá khứ hào hùng sẽ lìa xa hiện tại, nhất là một hiện tại luôn bận rộn với quá nhiều hoạt động của giới trẻ mà ít có hoạt động nào chạm được vào sợi dây ấy. Ai đó nói: nếu anh bắn vào quá khứ bằng khẩu súng lục thì tương lai sẽ bắn vào anh bằng đại bác. Một khi sợi dây liên hệ bị đứt, tôi không biết liệu viên đạn súng lục kia có trúng chỗ nào không nhưng tôi có cảm nghĩ rằng tương lai sẽ bắn chúng ta bằng hỏa tiễn có gắn đầu đạn nguyên tử, để xóa sạch dấu vết, chôn vùi mọi thứ. Rồi tất cả sẽ trở thành quên lãng đáng sợ.
Bởi vậy, riêng sợi dây của tôi, tôi luôn cố gắng gìn giữ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét