Thứ Sáu, 29 tháng 5, 2009

Câu chuyện văn hóa

Điện ảnh Việt Nam thời hội nhập:
CẦN TĂNG CƯỜNG SỰ HỢP TÁC


1. Thời gian qua, một số phim hợp tác giữa các nhà sản xuất Việt Nam và đối tác nước ngoài đã được dư luận đón nhận một cách nồng nhiệt. Ở Mùa len trâu, một phim lẻ, với sự hợp tác giữa Hãng phim Giải phóng và nhà làm phim Việt kiều Nguyễn Võ Nghiêm Minh, đã gây tiếng vang lớn, cả trong và ngoài nước. Có thể nói, cùng chủ đề, nội dung đó, nếu là một nhà làm phim trong nước sản xuất thì có lẽ khó có được những cảnh quay hoành tráng với hàng trăm con trâu len trong mùa nước nổi, khó có những cao trào tình huống, kể cả khó có độ đậm nhạt về ánh sáng một cách ấn tượng.
Ở phim Nguyễn Ái Quốc ở Hongkong, về nội dung, có lẽ không cần phải bàn thêm, nhưng về sự diễn xuất của các diễn viên, về âm thanh, ánh sáng… rõ ràng có sự khác biệt so với nhiều phim trong nước. Ngay cả diễn viên vốn đã nổi tiếng trước đây là Trần Lực, với vai Nguyễn Ái Quốc, dường như anh đã được “đo ni” một cách cẩn thận. Sự xuất hiện của một số diễn viên Trung Quốc, diễn xuất bằng tiếng Hoa chính hiệu, dù người Việt Nam phải hiểu qua thuyết minh, nhưng đã làm bộ phim sinh động hẳn. Chính những điều đó đã tạo nên sự thành công đặc biệt của bộ phim.
Phim Dòng máu anh hùng, với sự góp mặt của một loạt diễn viên Việt kiều, đặc biệt là theo cách làm phim của Hollywood – tình tiết nhanh, mạnh, các cao trào được nhấn mạnh, kết hợp võ thuật với tình cảm, diễn viên đẹp, góc quay ấn tượng… - cũng giúp phim này giành được giải cao tại Liên hoan phim XV. Đây chính là những điểm mà phim Việt Nam ít có.
Hay phim Người Mỹ trầm lặng của đạo diễn người Mỹ Phillip Noyce ra đời - bộ phim có sự tham gia và làm nên tên tuổi của diễn viên Hải Yến – cũng đã tạo ra dấu ấn về những bộ phim nước ngoài hợp tác với điện ảnh trong nước mới khá rõ nét.
Ngay cả bộ phim hợp tác giữa các hãng phim trong nước và đối tác Hàn Quốc là Mùi ngò gai dù nội dung chưa “ngọt”, diễn viên diễn chưa “sắc” nhưng cũng đã tạo được sự quan tâm của người xem, bởi nhiều điểm khác với phim Việt Nam truyền thống.
2. Trong thời toàn cầu hóa, hợp tác là xu hướng tất yếu. Trong điện ảnh cũng vậy. Người xem luôn có nhu cầu được đổi mới hình thức và nội dung thể hiện. Ngay cả Hollywood cũng nhiệt tình hợp tác với nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn (năm 2007) để có những kịch bản mang dấu ấn văn hóa mới, nhằm đáp ứng những sự đa dạng về thị hiếu của người xem. Do đó, các nhà làm phim Việt Nam sẽ dễ đi vào một khuôn sáo về nội dung, hình thức thể hiện, nếu không có sự hợp tác với các đối tác nước ngoài.
Sự hợp tác bên cạnh “giải quyết” bài toán kinh phí cho nhiều hãng phim trong nước vẫn còn nhiều lợi ích thiết thực khác. Lớn nhất có lẽ là giới thiệu được hình ảnh Việt Nam với bạn bè quốc tế, thông qua các đối tác nước ngoài và bộ phim sau khi hoàn thành cũng sẽ được trình chiếu ở nước hợp tác. Bên cạnh đó, kinh nghiệm, kỹ thuật, cách thức làm phim của các nhà làm phim nước ngoài sẽ giúp ích cho nền điện ảnh non trẻ nước ta phát triển, trong đó có việc xây dựng các phimn trường. Ngoài ra, tác phong làm việc, cách xử lý những tình huống cụ thể cũng sẽ giúp các diễn viên, đạo diễn Việt Nam chuyên nghiệp hơn. Cuối cùng, sự hợp tác sẽ giúp các hãng phim nhà nước có điều kiện đổi mới, cả về cung cách quản lý đến việc sản xuất phim.
3. Điện ảnh đóng một vai trò quan trọng trong việc định hướng lối sống, quan niệm về chân – thiện – mỹ cho người xem, nhất là giới trẻ. Từ một bộ phim được nhiều người xem, từ cách phục sức, cách sống của một diễn viên được yêu thích…, nhiều người sẽ “học tập” theo cách riêng của mình. Vì vậy, bên cạnh những điều tích cực được noi theo thì có không ít điều chưa hay cũng được bắt chước một cách lố bịch. Sự hợp tác trong lĩnh vực điện ảnh là một cách để định hướng thẩm mỹ cho người xem, vì các nhà làm phim với chức trách của mình sẽ thể hiện như một “bộ lọc” để chọn cái hay và loại trừ cái chưa hay trong bộ phim hợp tác. Từ đó sẽ giúp khán giả Việt Nam được dịp tiếp xúc, giao lưu với nhiều nền văn hóa trên thế giới, từ đó giúp người xem có thể tiếp thu những điểm phù hợp trong cách sống, cách ăn mặc… Đó là cách giúp khán giả Việt Nam có điều kiện để tiếp thu những nét đặc sắc, những tinh hoa của các nền văn hóa trên thế giới, đồng thời không để họ tự “bơi” trong mớ hỗn độn các kiểu văn hóa giữa thời hội nhập.
Cuối cùng, hợp tác về điện ảnh là một cách góp phần đưa nước ta hội nhập sâu hơn trong quá trình toàn cầu hóa, một cách chủ động và có mục đích tích cực.
4. Tuy nhiên, nếu trong sự hợp tác mà phía Việt Nam chủ yếu đảm nhiệm những công việc nhỏ lẻ, có tính chất "sự vụ" nhiều hơn là việc đóng góp vào những vấn đề chính yếu của phim thì cũng cần hết sức cảnh giác, thận trọng để không “mang tiếng” khi cùng cho “ra lò” những phim nội dung sai lệch hoặc chất lượng chưa tốt. Chẳng hạn, có những phim về đề tài phụ nữ Việt Nam nhưng được nhìn qua lăng kính của đạo diễn Việt kiều thiếu thông tin cũng từng gây hiểu nhầm, thậm chí phản cảm (như phim 14 ngày phép…).
Bên cạnh đó, một số phim hợp tác nhưng dường như bị “hòa tan” nên người xem khó mà nhận ra đó là phim của Việt Nam nếu như không có phần đối thoại tiếng Việt. Như các phim Lẵng hoa tình yêuMùi ngò gai được xem nhiều chất Hàn hơn chất Việt... Đó cũng là tình trạng chung của các phim mua bản gốc nước ngoài hoặc có sự hợp tác với đối tác bạn.
Do đó, trong hợp tác sản xuất phim, phía Việt Nam cần thể hiện tính độc lập, chủ động của mình trong các khâu một cách có trách nhiệm, chứ không phải tham gia để lấy tên. Có như thế mới cùng nhau cho ra đời những bộ phim có chất lượng, nội dung tích cực, phù với văn hóa và tình hình thực tiễn của Việt Nam.

Không có nhận xét nào: